Bazat e kompjuterit

Çfarë ndodh brenda kompjuterit dhe si lidhen pajisjet me njëra-tjetrën. · 11 terma

Binary

Sistemi binar

Sistemi binar përdor vetëm dy shifra: 0 dhe 1. Kompjuteri i ruan të gjitha — tekstet, fotot, muzikën — si vargje të gjata zerosh e njëshash, sepse brenda tij gjithçka është „ka rrymë“ ose „s'ka rrymë“.

Bit & byte

Bit dhe bajt

Bit-i është njësia më e vogël e informacionit: një 0 ose një 1. Tetë bite bëjnë një bajt, që mjafton për një shkronjë. Pastaj vijnë KB, MB, GB — secila rreth 1000 herë më e madhe se e mëparshmja.

CLI / GUI

Ndërfaqe me komanda / grafike

CLI do të thotë që programin e përdor duke shkruar komanda në terminal; GUI do të thotë që e përdor me dritare, butona dhe maus. Shumë mjete programimi i kanë të dyja.

CPU

Procesori

CPU-ja (procesori) është „truri“ i kompjuterit: i ekzekuton udhëzimet e programeve një nga një, me miliarda në sekondë. Sa më i shpejtë procesori, aq më shpejt punojnë programet.

GPU

Kartela grafike

GPU-ja (kartela grafike) është një procesor i specializuar që bën mijëra llogaritje të vogla njëkohësisht. U krijua për lojërat video, por sot është zemra e trajnimit të IA-së.

IP address

Adresë IP

Adresa IP është numri unik që identifikon një pajisje në internet ose në një rrjet, p.sh. 192.168.1.10. Domenet ekzistojnë që të mos na duhet t'i mbajmë mend këta numra.

Linux

Linux-i është një sistem operativ falas dhe open source. Pjesa më e madhe e serverëve në botë punojnë me Linux, prandaj programuesit herët a vonë e takojnë — shpesh përmes terminalit.

localhost

Localhost do të thotë „ky kompjuter vetë“. Kur hap http://localhost:8000, shfletuesi lidhet me një server që punon në kompjuterin tënd — ideale për ta provuar faqen para se ta publikosh.

Operating system

Sistem operativ

Sistemi operativ është programi kryesor që e drejton kompjuterin ose telefonin: Windows, macOS, Linux, Android, iOS. Ai menaxhon skedarët, memorien dhe pajisjet, dhe u jep programeve të tjera një vend ku të punojnë.

Port

Portë

Porta është një numër që tregon me cilin program në një kompjuter duhet të lidhesh, sepse një kompjuter mund të ketë shumë shërbime njëherësh. Faqet ueb zakonisht përdorin portën 443, ndërsa serveri yt lokal mund të jetë në 8000.

RAM (memory)

Kujtesa RAM

RAM-i është kujtesa e shpejtë dhe e përkohshme ku kompjuteri mban programet që janë hapur tani. Kur e fik kompjuterin, RAM-i zbrazet — prandaj gjërat e rëndësishme ruhen në disk.