Git & GitHub

Si ruhet historiku i kodit dhe si punohet në ekip. · 202 terma

.gitattributes & line endings

.gitattributes dhe fundet e rreshtave

Windows përdor CRLF për fundin e rreshtit, Linux dhe macOS LF — dhe kjo krijon diff-e të çuditshme. .gitattributes (p.sh. * text=auto) dhe core.autocrlf e zgjidhin, duke i njësuar.

.gitignore

.gitignore është një skedar ku shkruan cilat skedarë ose dosje duhet t'i injorojë Git-i — p.sh. fjalëkalimet, dosjet e mëdha të paketave ose skedarët e përkohshëm. Ato nuk ngarkohen kurrë në GitHub.

.mailmap

Po i njëjti person ka bërë commit me disa emra ose email-e (p.sh. me laptopin e punës dhe atë personal), skedari .mailmap i bashkon që git shortlog dhe statistikat të jenë të sakta.

Aborting & continuing merges and rebases

Ndalimi dhe vazhdimi i merge-ve

Po një merge, rebase ose cherry-pick u ndërlikua, git merge --abort (ose rebase --abort) të kthen siç ishe para se të fillosh. Pasi zgjidh konfliktet, vazhdon me git rebase --continue.

Actions marketplace & reusable workflows

Tregu i veprimeve dhe workflow-et e ripërdorshme

Në vend që të shkruash çdo hap, përdor veprime të gatshme nga marketplace (actions/setup-node, docker/build-push-action). Workflow-et e ripërdorshme ndajnë të njëjtin pipeline mes shumë repo-ve. Fikso versionet (@v4 ose hash).

Annotated vs lightweight tags

Etiketat e plota dhe të lehta

Një tag „i lehtë“ është vetëm një emër për një commit; një tag „i plotë“ (git tag -a v1.0 -m "…") ka edhe autor, datë dhe mesazh — përdore për publikime. Tag-et s'dërgohen me git push — duhet git push --tags.

Artifacts & caching in GitHub Actions

Artefaktet dhe cache në GitHub Actions

actions/upload-artifact ruan skedarë nga një punë (raporte testesh, ndërtime) që t'i shkarkosh ose t'i përdorë një punë tjetër; actions/cache ruan varësitë mes ekzekutimeve që pipeline-i të jetë më i shpejtë.

Atomic commits

Commit-et atomike

Një commit „atomik“ përmban një ndryshim të vetëm logjik — jo „rregullova bug-un + ndryshova stilin + shtova veçori“. Commit-et e vogla rishikohen, kthehen pas dhe kërkohen me git bisect shumë më lehtë.

Auto-merge & merge queues

Bashkimi automatik dhe radha e bashkimeve

„Auto-merge“ e bashkon PR-in vetë sapo kalojnë testet dhe miratimet. „Merge queue“ i rendit PR-të dhe i teston bashkë me main-in më të ri para se t'i bashkojë — që main të mos prishet kurrë nga dy PR që punojnë veç e veç.

Automated releases (semantic-release, Changesets)

Publikimet automatike

Mjete si semantic-release, release-please dhe Changesets lexojnë commit-et (feat:, fix:), vendosin vetë versionin e ri (SemVer), shkruajnë changelog-un dhe krijojnë GitHub Release — pa punë manuale.

Awesome lists & discovering projects

Listat „awesome“

Repo-t „awesome-…“ (awesome-python, awesome-react) mbledhin libraritë dhe burimet më të mira për një temë. GitHub Trending dhe Explore tregojnë projektet që po rriten — mënyrë e mirë për të gjetur ide dhe vegla.

Bare repositories

Repo-t „bare“

Një repo „bare“ ka vetëm historinë (përmbajtjen e .git), pa skedarë pune — kështu janë repo-t në serverë si GitHub. Me git init --bare mund të krijosh serverin tënd të thjeshtë Git.

Being an open-source maintainer

Të jesh mirëmbajtës open source

Mirëmbajtësit rishikojnë PR-të, përgjigjen issue-ve, publikojnë versione dhe vendosin drejtimin e projektit — shpesh falas. Respekto kohën e tyre: lexo dokumentimin, kërko para se të pyesësh, ji i sjellshëm.

Better diffs (word diff, ignore whitespace)

Krahasime më të mira

git diff --word-diff tregon ndryshimet fjalë pas fjale (ideale për tekste), -w injoron hapësirat, --color-moved dallon kodin e zhvendosur nga ai i ri, dhe diff.algorithm=histogram jep rezultate më të qarta.

Blame & history in GitHub's UI

Historia në ndërfaqen e GitHub-it

Në GitHub, butonat „Blame“ dhe „History“ te çdo skedar tregojnë kush e ndryshoi çdo rresht dhe çdo version të skedarit, me lidhje te PR-ja përkatëse — pa terminal.

Branch

Degë

Dega është një version paralel i projektit ku provon diçka të re pa e prishur versionin kryesor. Kur je gati, e bashkon degën me degën kryesore (main).

Branch naming conventions

Emërtimi i degëve

Emra të qartë ndihmojnë ekipin: feature/kerkimi-fuzzy, fix/audio-ne-safari, chore/perditeso-varesite, shpesh me numrin e issue-s (fix/123-hyrja). Shmang hapësirat dhe shkronjat e çuditshme.

Branch protection rules

Mbrojtja e degëve

Në GitHub mund të mbrosh main-in: s'lejohet push direkt, çdo ndryshim kalon me pull request, kërkohet të paktën një aprovim dhe testet e CI duhet të kalojnë.

Branching strategies (Git Flow, trunk-based)

Strategjitë e degëve

Ekipet zgjedhin një rregull për degët: te „feature branch“ çdo veçori e re ka degën e vet; Git Flow ka degë për develop, release dhe hotfix; trunk-based bashkon ndryshime të vogla shpesh direkt te main.

CHANGELOG

CHANGELOG.md liston çfarë ndryshoi në çdo version — veçori të reja, rregullime, ndryshime që prishin. Me Conventional Commits mund të gjenerohet automatikisht.

Cherry-pick

Cherry-pick do të thotë ta marrësh vetëm një commit të caktuar nga një degë tjetër dhe ta shtosh në degën tënde, pa i marrë të gjitha të tjerat.

Cherry-picking ranges & backports

Cherry-pick dhe backport-et

„Backport“ do të thotë ta kopjosh një rregullim nga main në një degë të vjetër publikimi me git cherry-pick. Mund të marrësh edhe një varg commit-esh: git cherry-pick A^..B.

Clone

Klonim

Clone do të thotë të shkarkosh një kopje të plotë të një repository-je — me gjithë historikun — nga GitHub në kompjuterin tënd. E bën një herë, kur nis të punosh në një projekt.

Co-authored commits

Commit-et me disa autorë

Kur punoni dy veta (ose me një AI) në të njëjtin commit, shto në fund të mesazhit rreshtin Co-authored-by: Emri <email>. GitHub e shfaq commit-in me të dy avatarët.

Code archaeology with Git

Arkeologjia e kodit me Git

Kur s'e kupton pse një kod është ashtu, Git e di: git blame (kush dhe kur), git log -L (historia e një funksioni), git log -S (kur u shtua një fjalë), dhe pull request-i i lidhur që shpjegon arsyen.

Code review etiquette

Mirësjellja në rishikimin e kodit

Komento kodin, jo personin; shpjego „pse“; shëno komentet e vogla me „nit:“ që autori ta dijë se s'janë bllokuese; lavdëro gjërat e mira; dhe përgjigju brenda një dite. Rishikimet e këqija ngadalësojnë dhe demotivojnë ekipin.

CODEOWNERS

Skedari CODEOWNERS tregon kush është përgjegjës për cilën pjesë të kodit; GitHub i shton automatikisht si rishikues kur dikush ndryshon ato skedarë.

Collaborator

Bashkëpunëtor

Bashkëpunëtori është dikush që ka leje të punojë direkt në repository-n tënd në GitHub. Kontribuesi (contributor) është kushdo që ka shtuar diçka në projekt — shpesh përmes një fork-u dhe një pull request-i.

Commit

Ruajtje e ndryshimeve

Commit-i është një „fotografi“ e projektit tënd në një moment të caktuar, me një mesazh që shpjegon çfarë ndryshove. Git-i i ruan të gjitha commit-et, që të mund të kthehesh te secili prej tyre.

Commit hash (SHA)

ID-ja e commit-it

Çdo commit identifikohet nga një hash 40-shkronjësh (p.sh. a53c5c1…), i llogaritur nga përmbajtja. Zakonisht mjaftojnë 7 shkronjat e para për t'iu referuar: git show a53c5c1.

Commit message

Mesazhi i commit-it

Mesazhi i commit-it është përshkrimi i shkurtër i asaj që ndryshove dhe pse. Një mesazh i mirë („Shto formularin e kontaktit“) i ndihmon të tjerët — dhe ty pas gjashtë muajsh — ta kuptojnë historikun; „ndryshime“ ose „asdf“ s'ndihmojnë askënd.

commitlint & commit message checks

Kontrolli i mesazheve të commit-eve

commitlint kontrollon automatikisht që mesazhet e commit-eve ndjekin rregullat (p.sh. Conventional Commits: feat:, fix:, docs:) — dhe refuzon commit-in po s'i ndjekin. Bazë për changelog-e automatike.

Common Git mistakes & how to recover

Gabimet e zakonshme në Git dhe si t'i rregullosh

Commit në degën e gabuar? git branch e-reja, git reset --hard HEAD~1, git switch e-reja. Mesazh i gabuar? git commit --amend. Fshive diçka? git reflog. Faqja ohshitgit.com ka recetat për rastet më të shpeshta.

CONTRIBUTING.md & CODE_OF_CONDUCT

CONTRIBUTING.md shpjegon si të kontribuosh në një projekt (si ta nisësh, stili, si të hapësh PR); CODE_OF_CONDUCT përcakton sjelljen e pritur në komunitet. Lexoji para kontributit të parë.

Contribution graph & repo insights

Grafiku i kontributeve dhe statistikat

Katrorët e gjelbër në profil tregojnë sa ke kontribuar çdo ditë; skeda „Insights“ e një repo tregon kontribuesit, trafikun dhe frekuencën e commit-eve. Mos u fokuso te katrorët — cilësia e projekteve ka më shumë rëndësi.

Conventional commits

Conventional Commits është një rregull për mesazhet e commit-eve: fillojnë me një lloj si feat: (veçori e re), fix: (rregullim), docs: ose chore:. Kështu historiku lexohet më lehtë dhe versionet mund të krijohen automatikisht.

Creating, renaming & deleting branches

Krijimi dhe fshirja e degëve

git switch -c emri krijon një degë të re dhe kalon në të; git branch -m emri-i-ri e riemërton; git branch -d e fshin (vetëm po është bashkuar), -D e fshin me forcë. git branch -a liston edhe degët e GitHub-it.

Dependabot

Dependabot-i i GitHub-it kontrollon paketat e projektit tënd dhe të njofton kur ka përditësime ose dobësi sigurie — madje hap vetë pull request-in me versionin e ri.

Deploy keys & machine users

Çelësat e publikimit

Kur një server duhet të klonojë repo-n (për publikim), mos përdor llogarinë tënde personale — krijo një „deploy key“ (çelës SSH vetëm për atë repo, vetëm-lexim) ose një GitHub App.

Detached HEAD

„Detached HEAD“ do të thotë që po shikon një commit të caktuar, jo një degë. Mund të shikosh dhe të provosh, por commit-et e reja s'i përkasin asnjë dege — krijo një degë (git switch -c) nëse do t'i mbash.

Diff

Dallimet

Diff-i tregon saktë çfarë ndryshoi mes dy versioneve: rreshtat e shtuar zakonisht me të gjelbër (+) dhe të hequrit me të kuq (−). E sheh me git diff dhe te çdo pull request në GitHub.

Diff & merge tools

Mjetet e krahasimit dhe bashkimit

git difftool dhe git mergetool hapin ndryshimet dhe konfliktet në programe vizuale (VS Code, Meld, Beyond Compare) me dy ose tre kolona krah për krah — shumë më lehtë se shenjat <<<<<<< në tekst.

Draft pull requests

Pull request-et draft

Një PR „draft“ tregon që puna s'ka mbaruar ende — e ndan herët për komente, por askush s'e bashkon aksidentalisht. Kur është gati, kliko „Ready for review“.

Empty folders & .gitkeep

Dosjet bosh dhe .gitkeep

Git-i ndjek vetëm skedarë, jo dosje — një dosje bosh s'shfaqet në repo. Zakoni është të vendosësh brenda një skedar bosh .gitkeep që dosja të ruhet.

Fast-forward merge

Bashkimi „fast-forward“

Nëse main s'ka ndryshuar që kur krijove degën, Git thjesht e lëviz main përpara te commit-et e tua — „fast-forward“, pa commit merge. Përndryshe krijon një commit bashkimi.

Feature branches

Degët e veçorive

Çdo veçori ose rregullim i ri bëhet në degën e vet (p.sh. shto-kerkimin), që main të mbetet gjithmonë i qëndrueshëm. Kur mbaron, hap pull request dhe pas rishikimit e bashkon.

File permissions & symlinks in Git

Lejet e skedarëve në Git

Git ruan nëse një skedar është i ekzekutueshëm (chmod +x) dhe lidhjet simbolike. Në Windows kjo shkakton ndonjëherë ndryshime „fantazmë“ — core.filemode false e zgjidh.

Filename case problems

Problemet me shkronjat e mëdha në emra skedarësh

Mac dhe Windows s'i dallojnë Foto.png dhe foto.png, por Linux-i (dhe serverët) po. Riemërtimi vetëm i shkronjës së madhe s'shihet nga Git — përdor git mv foto.png Foto.png.

Filtering history (author, date, file)

Filtrimi i historisë

git log mund të filtrojë: --author="Arta", --since="2 weeks ago", --grep="kërkim" (në mesazhe), -- skedari.js (vetëm ai skedar), --follow (edhe pas riemërtimit).

Force push (--force-with-lease)

git push --force e mbishkruan historinë në GitHub — e rrezikshme, mund të fshijë punën e të tjerëve. Nëse duhet (p.sh. pas rebase në degën tënde), përdor --force-with-lease, që refuzon po të ketë shtuar dikush tjetër diçka.

Fork

Fork-u është një kopje e repository-së së dikujt tjetër në llogarinë tënde në GitHub. Mund ta ndryshosh lirisht dhe, nëse do, t'ia propozosh ndryshimet projektit origjinal me një pull request.

Git

Git-i është një mjet që ruan historikun e çdo ndryshimi në kodin tënd. Mund të kthehesh te një version i vjetër kur diçka prishet, dhe disa njerëz mund të punojnë në të njëjtin projekt pa ia fshirë punën njëri-tjetrit.

git add

git add skedari e vendos ndryshimin në „staging area“, gati për commit. git add . shton gjithçka; git add -p të lejon të zgjedhësh pjesë-pjesë cilat ndryshime të futësh.

Git aliases

Shkurtoret e Git-it

Me git config --global alias.st status mund të shkruash git st në vend të git status. Shumë njerëz krijojnë shkurtore për komandat që i përdorin çdo ditë.

git archive & git bundle

git archive krijon një ZIP ose tar me skedarët e një versioni (pa historinë) — për publikime. git bundle e paketon gjithë repo-n me histori në një skedar, që ta transferosh pa internet.

git bisect

git bisect të ndihmon të gjesh cili commit solli një bug: i thua një commit „të mirë“ dhe një „të keq“, dhe Git-i të çon në mes, duke e përgjysmuar kërkimin derisa e gjen fajtorin.

git blame

git blame të tregon, për çdo rresht të një skedari, kush e ndryshoi të fundit dhe në cilin commit. S'është për të „fajësuar“ dikë — por për të kuptuar pse u shkrua një rresht.

Git cheat sheet: the 15 commands you need

15 komandat e Git-it që të duhen

Për 95% të punës: init, clone, status, add, commit, push, pull, fetch, switch, branch, merge, log, diff, stash, restore. Pjesa tjetër (rebase, cherry-pick, bisect, reflog) vjen kur të duhet.

git clean

git clean fshin skedarët që Git-i s'i ndjek (untracked). git clean -n tregon çfarë do të fshijë pa e bërë — përdore gjithmonë së pari, sepse fshirja s'kthehet.

git commit --amend

git commit --amend e ndryshon commit-in e fundit — p.sh. për të rregulluar mesazhin ose për të shtuar një skedar të harruar. Mos e përdor për commit-e që i ke bërë push dhe i përdorin të tjerët.

git commit -m

git commit -m "mesazhi" ruan një „fotografi“ të ndryshimeve të shtuara me add. Çdo commit ka një ID unike (hash) dhe mund të kthehesh tek ai kur të duash.

git config

git config vendos cilësimet e Git-it — më e rëndësishmja, emri dhe email-i që shfaqen në çdo commit. Me --global vlejnë për të gjitha projektet në kompjuterin tënd.

Git config levels (system, global, local)

Nivelet e konfigurimit të Git-it

Git-i lexon cilësimet në tre nivele: sistemi, --global (për ty, te ~/.gitconfig) dhe --local (vetëm për këtë repo). I fundit fiton. Kështu mund të kesh email pune në një repo dhe personal në të tjerat.

git diff --staged

git diff tregon ndryshimet që s'janë shtuar ende; git diff --staged ato që do të hyjnë në commit-in e radhës. Kontrolloje gjithmonë para commit-it, që të mos futësh gjëra të padëshiruara.

git fetch

git fetch i shkarkon ndryshimet e reja nga remote-i (p.sh. GitHub), por pa i përzier me punën tënde. Kështu sheh çfarë ka të re para se të vendosësh ta bashkosh — git pull bën fetch + merge njëherësh.

git fetch --prune & remote cleanup

Pastrimi i degëve të largëta

Kur dikush fshin një degë në GitHub, kompjuteri yt ende e mban kopjen e saj (origin/dega). git fetch --prune i pastron këto; git remote -v të tregon me cilat repo të largëta je i lidhur.

Git for non-code (docs, data, design)

Git për gjëra që s'janë kod

Git-i s'është vetëm për kod: shkrimtarët e përdorin për libra në Markdown, ekipet për dokumentim („docs as code“), shkencëtarët me DVC për dataset-e, dhe ky fjalor ruan të gjitha termat në një skedar JSON në Git.

git gc & packfiles

git gc dhe skedarët e paketuar

Me kalimin e kohës, Git i ngjesh objektet në „packfiles“ dhe heq ato që s'i referohet më askush (git gc). Zakonisht ndodh vetë; git maintenance start e planifikon për repo të mëdha.

git grep & git log -S

git grep "fjala" kërkon shpejt në të gjithë skedarët e repo-s. git log -S "fjala" gjen commit-in ku u shtua ose u fshi ajo fjalë — shumë i dobishëm për të kuptuar kur dhe pse ndryshoi diçka.

Git GUIs (GitHub Desktop, GitKraken)

Programet grafike për Git

Nëse terminali të duket i vështirë, GitHub Desktop, GitKraken, Sourcetree ose paneli Git i VS Code-it i bëjnë commit-et, degët dhe merge-t me klikime. lazygit është një ndërfaqe e shpejtë brenda terminalit.

Git hooks (pre-commit)

Git hooks janë skripte që Git-i i ekzekuton vetë në momente të caktuara — p.sh. pre-commit para çdo commit. Përdoren për të nisur testet ose linter-in, që kodi i gabuar të mos hyjë fare.

Git in CI pipelines

Git-i në pipeline-t CI

Në CI, repo-ja zakonisht klonohet e cekët (fetch-depth: 1) për shpejtësi. Po të duhet historia (për changelog ose versione nga tag-et), vendos fetch-depth: 0. Kujdes me lejet e token-it që përdor CI-ja.

Git in VS Code & JetBrains

Git brenda editorit

VS Code dhe IDE-të e JetBrains kanë Git të integruar: sheh ndryshimet me ngjyra, bën commit, ndërron degë dhe zgjidh konflikte me klikime. Shtesa GitLens shfaq kush e ndryshoi çdo rresht direkt në kod.

git init

git init e kthen një dosje të zakonshme në repository Git, duke krijuar dosjen e fshehur .git ku ruhet gjithë historiku. Është komanda e parë për çdo projekt të ri.

Git LFS

Git-i s'është i mirë për skedarë të mëdhenj si video, foto me rezolucion të lartë ose modele 3D. Git LFS i ruan ato veç e veç dhe në repository mban vetëm një „shënim“ që tregon te skedari.

git log

Historiku i commit-eve

git log të tregon historikun e projektit: çdo commit, kush e bëri, kur dhe me çfarë mesazhi. Me të e kupton kur dhe pse ndryshoi diçka.

git log options (--oneline, --graph)

Opsionet e git log

git log --oneline --graph --all tregon historinë si një pemë kompakte me të gjitha degët. git log -p skedari tregon çdo ndryshim të një skedari, dhe git shortlog -sn numëron commit-et për autor.

git mv & git rm

git mv riemërton ose zhvendos një skedar duke e ruajtur historinë; git rm e fshin dhe e regjistron fshirjen. git rm --cached e heq nga Git-i pa e fshirë nga disku (p.sh. kur harrove ta futësh në .gitignore).

Git objects (blob, tree, commit)

Objektet e Git-it

Nga brenda, Git ruan vetëm katër lloje objektesh: „blob“ (përmbajtja e një skedari), „tree“ (një dosje), „commit“ (një fotografi me autor dhe mesazh) dhe „tag“. Çdo objekt identifikohet nga hash-i i përmbajtjes së vet.

git pull --rebase

git pull --rebase i vendos commit-et e tua lokale mbi ndryshimet e reja nga GitHub, në vend që të krijojë një commit merge. Historia mbetet e pastër; mund ta bësh parazgjedhje me git config pull.rebase true.

git reflog

git reflog mban mend çdo lëvizje të HEAD-it, edhe pas reset ose rebase të gabuar. Nëse „humbe“ commit-e, gjeji te reflog dhe kthehu me git reset --hard <hash>. Shpëtimtari i fundit!

git rerere

rerere („reuse recorded resolution“) mban mend si e zgjidhe një konflikt, dhe po shfaqet sërish i njëjti konflikt (p.sh. gjatë rebase-ve të përsëritura), e zgjidh vetë. Aktivizohet me git config rerere.enabled true.

git reset

git reset e kthen degën tënde te një commit më i hershëm, sikur commit-et e mëvonshme të mos kishin ndodhur. Është e fuqishme por e rrezikshme — me --hard ndryshimet humbin përgjithmonë, ndaj përdore vetëm për punë që s'e ke ndarë ende.

git reset --soft, --mixed, --hard

Mënyrat e git reset

--soft e lëviz degën mbrapa por i mban ndryshimet në staging; --mixed (parazgjedhja) i mban në skedarë por jo në staging; --hard i fshin plotësisht. --hard është i rrezikshëm — por reflog-u ende të shpëton.

git restore

git restore skedari e kthen skedarin si te commit-i i fundit (fshin ndryshimet e paruajtura — kujdes!). git restore --staged skedari e heq nga staging pa prekur ndryshimet.

git revert

Zhbërje e commit-it

git revert e zhbën një commit duke krijuar një commit të ri që bën të kundërtën e tij. Historiku mbetet i plotë, ndaj është mënyra e sigurt për të zhbërë diçka që e ke ndarë tashmë me të tjerët.

Git security basics

Bazat e sigurisë në Git

Aktivizo 2FA në GitHub, mbro degën main, mos fut kurrë sekrete në repo, përdor token-a me leje minimale, nënshkruaj commit-et e rëndësishme dhe kontrollo kush ka qasje në repo-t private.

git shortlog & git describe

git shortlog -sn numëron commit-et e secilit autor (kush ka kontribuar më shumë); git describe të jep një emër të lexueshëm për commit-in aktual bazuar në tag-un e fundit (p.sh. v1.4.0-12-g3f2a1b).

git show

git show <hash> tregon një commit të caktuar: autorin, datën, mesazhin dhe ndryshimet. git show HEAD~1:skedari.js shfaq si ishte një skedar në atë commit.

git stash

git stash i fsheh përkohësisht ndryshimet që s'i ke bërë ende commit, që projekti të jetë i pastër — p.sh. për të ndërruar degë shpejt. Më vonë i kthen me git stash pop.

git status

git status të tregon gjendjen e projektit: cilët skedarë ke ndryshuar, cilët janë gati për commit dhe në cilën degë je. Është komanda më e përdorur — kur s'je i sigurt, shkruaj git status.

Git submodules

Nënmodulet e Git-it

Një submodule fut një repo tjetër brenda repo-s tënde në një version të caktuar. I dobishëm për librari të përbashkëta, por i vështirë për t'u menaxhuar — shumë ekipe preferojnë paketa ose monorepo.

git switch / checkout

Ndërrim dege

git switch (ose komanda më e vjetër git checkout) të kalon nga një degë në tjetrën. Skedarët në kompjuter ndryshojnë menjëherë, që të përputhen me atë degë.

git switch & git restore vs checkout

git switch dhe git restore kundrejt checkout

git checkout bënte shumë gjëra (ndërronte degë DHE kthente skedarë), gjë që ngatërronte. Që nga Git 2.23: git switch për degët, git restore për skedarët — më e qartë dhe më e sigurt për fillestarët.

Git vocabulary for beginners

Fjalori i Git-it për fillestarë

Fjalët kryesore: repo (projekti me histori), commit (një fotografi), degë (rrugë paralele pune), merge (bashkim), remote (kopja në GitHub), clone (kopjim), push/pull (dërgim/marrje), PR (kërkesë për bashkim).

git worktree

git worktree add ../dega-tjeter dega të lejon të kesh dy degë të hapura njëkohësisht në dy dosje të ndryshme — pa stash dhe pa klonim të dytë. I dobishëm për të rregulluar një bug urgjent ndërsa je në mes të punës.

GitHub

GitHub-i është një faqe interneti ku i ruan repository-t e Git-it online, që t'i ndash me të tjerët. Aty bashkëpunon me ekipin, shikon projekte open source dhe mund ta tregosh portofolin tënd.

GitHub Actions

GitHub Actions është shërbimi i GitHub-it për automatizim: skedarë të vegjël rregullash që ekzekutohen vetë kur bën push ose hap një pull request — p.sh. për të nisur testet ose për të publikuar faqen.

GitHub Actions workflow syntax

Struktura e një workflow-i GitHub Actions

Një workflow jeton te .github/workflows/*.yml: on (kur niset — push, pull_request, orar), jobs (punët, që mund të ekzekutohen paralelisht) dhe steps (hapat — veprime të gatshme me uses ose komanda me run).

GitHub API & webhooks

API-ja dhe webhook-et e GitHub-it

Gjithçka në GitHub mund të automatizohet: API-ja REST/GraphQL (me Octokit ose gh api) krijon issue, lexon PR-të, menaxhon repo; webhook-et i njoftojnë shërbimet e tua sa herë ndodh diçka (push, PR, release).

GitHub Apps & bots

Aplikacionet dhe robotët e GitHub-it

GitHub Apps janë robotë me leje të kufizuara që punojnë në repo: Dependabot dhe Renovate përditësojnë varësitë, Codecov komenton mbulimin, robotët e mbylljes së issue-ve të vjetra. Ti zgjedh çfarë lejesh u jep.

GitHub CLI (gh)

GitHub CLI (komanda gh) të lejon të punosh me GitHub-in nga terminali: të krijosh repository, pull request, issue, ose të kontrollosh GitHub Actions, pa hapur shfletuesin.

GitHub Codespaces & github.dev

Shtyp . në çdo repo dhe hapet github.dev — VS Code në shfletues. Codespaces të jep një kompjuter të plotë në cloud me terminal, ku projekti niset menjëherë. Ideal kur kompjuteri yt është i dobët.

GitHub Copilot

GitHub Copilot është asistent AI brenda editorit që sugjeron kod ndërsa shkruan dhe mund të rishikojë PR. Studentët e marrin falas me GitHub Student Pack. Kontrollo gjithmonë kodin që sugjeron.

GitHub Discussions & Sponsors

Discussions është forum brenda repo-s për pyetje dhe ide (jo bug-e). Sponsors lejon njerëzit të mbështesin financiarisht autorët e projekteve open source çdo muaj.

GitHub environments & deployment approvals

Ambientet dhe miratimet në GitHub

Ambientet (staging, production) në GitHub kanë sekretet e veta dhe rregulla mbrojtjeje — p.sh. publikimi në prodhim pret miratimin e një personi të caktuar para se të vazhdojë.

GitHub Gists

Gist-et janë repo të vogla për të ndarë shpejt një skedar ose copë kodi me një lidhje — publike ose të fshehta. Kanë edhe histori dhe komente.

GitHub Mobile & GitHub Desktop

GitHub Mobile të lejon të rishikosh PR-të, t'u përgjigjesh issue-ve dhe të marrësh njoftime nga telefoni. GitHub Desktop është programi grafik për commit-e dhe degë pa terminal — i mirë për fillestarët.

GitHub Packages & Container Registry

GitHub Packages dhe regjistri i kontejnerëve

GitHub mund të ruajë edhe paketat (npm, Maven, NuGet) dhe imazhet Docker (ghcr.io) të projektit tënd, të lidhura me repo-n dhe lejet e tij — ideale për ekipe që s'duan regjistër më vete.

GitHub Pages

GitHub Pages është hostimi falas i GitHub-it për faqe statike (HTML, CSS, JavaScript). E vendos faqen në një repository dhe ajo del live në një adresë si emri.github.io — ideale për portofolin e parë.

GitHub profile README

README-ja e profilit në GitHub

Po krijon një repo me të njëjtin emër si përdoruesi yt (p.sh. arta/arta), README-ja e tij shfaqet në krye të profilit — vendi ideal për të prezantuar veten, projektet dhe aftësitë para punëdhënësve.

GitHub Projects & labels

GitHub Projects dhe etiketat

GitHub Projects është një tabelë kanban brenda GitHub-it për të organizuar issue-t dhe PR-të. Etiketat (bug, good first issue) dhe milestone-t ndihmojnë t'i grupoh dhe planifikosh.

GitHub Releases

Një Release në GitHub lidhet me një tag (v1.2.0), ka shënime për çfarë ndryshoi dhe mund të ketë skedarë për shkarkim (p.sh. .exe ose .apk). GitHub Actions mund ta krijojë automatikisht.

GitHub security features

Veçoritë e sigurisë në GitHub

GitHub ka mjete sigurie falas për repo publike: Dependabot alerts (dobësi në varësi), code scanning me CodeQL, secret scanning dhe „push protection“ (bllokon push-in po ka çelësa API), dhe Security Advisories për raportim privat.

GitHub Student Developer Pack

Me email shkolle ose dokument studenti, GitHub Education të jep falas: Copilot, Codespaces, domene, kredite cloud dhe dhjetëra mjete profesionale. Një nga gjërat e para që duhet të marrë çdo student programimi.

GitHub Wiki & documentation sites

Wiki dhe faqet e dokumentimit

Për dokumentim më të gjatë se një README, GitHub ka Wiki për çdo repo, ose ndërton një faqe dokumentimi nga dosja docs/ me MkDocs, Docusaurus ose VitePress dhe e publikon në GitHub Pages.

GitHub-hosted & self-hosted runners

Makinat që ekzekutojnë GitHub Actions

Workflow-et ekzekutohen në „runners“: makina virtuale të GitHub-it (Ubuntu, Windows, macOS — falas me kufi për repo publike) ose makina të tuat (self-hosted), p.sh. për GPU ose rrjete private.

gitignore patterns

Modelet e .gitignore

Te .gitignore: *.log injoron çdo .log, /build vetëm dosjen në rrënjë, build/ çdo dosje me atë emër, **/temp kudo, dhe !e-rendesishme.log e përjashton nga rregulli. Skedarët që janë tashmë në Git s'injorohen — duhet git rm --cached.

GitLab & Bitbucket

GitLab dhe Bitbucket janë alternativat e GitHub-it për të ruajtur repository-t online. GitLab-i është i njohur për CI/CD-në e integruar dhe mund të instalohet edhe në serverët e kompanisë.

GitLab merge requests & CI

Merge request-et dhe CI në GitLab

Në GitLab, pull request-i quhet „merge request“ (MR), dhe CI/CD është i integruar me .gitlab-ci.yml. Shumë kompani e përdorin të instaluar në serverët e tyre (self-hosted) për arsye sigurie.

Global gitignore & .git/info/exclude

gitignore global

Skedarët e sistemit tënd (.DS_Store i Mac-ut, cilësimet e editorit) s'duhen te .gitignore i projektit — vendosi në një gitignore global. .git/info/exclude injoron skedarë vetëm në kompjuterin tënd.

Good first issues

Shumë projekte open source i shënojnë issue-t e lehta me etiketën „good first issue“ — vendi ideal për kontributin e parë. Kërko në github.com/topics ose goodfirstissue.dev.

Hacktoberfest & Google Summer of Code

Hacktoberfest (çdo tetor) inkurajon kontributet e para open source; Google Summer of Code, Outreachy dhe MLH Fellowship paguajnë studentët për të punuar me organizata open source gjatë verës. Mundësi të shkëlqyera për CV-në.

HEAD

HEAD është një tregues që shënon ku je tani në historikun e Git-it — zakonisht commit-in e fundit të degës ku ndodhesh. HEAD~1 do të thotë „një commit më parë“.

HEAD~1 & HEAD^ (relative refs)

Referencat relative

HEAD~1 do të thotë „një commit para HEAD-it“, HEAD~3 tre para. HEAD^ është prindi i parë (i dobishëm te commit-et merge). Shumë komanda i pranojnë: git diff HEAD~2.

Husky & lint-staged

Husky i bën git hooks të lehta në projektet JavaScript, dhe lint-staged ekzekuton linter-in dhe formatuesin vetëm mbi skedarët që po bën commit. Kështu kodi i paformatuar s'hyn kurrë në repo.

Ignoring formatting commits in blame

Injorimi i commit-eve të formatimit te blame

Pasi formaton gjithë projektin me Prettier, git blame tregon atë commit për çdo rresht. Shto hash-in te .git-blame-ignore-revs dhe GitHub e git blame e kapërcejnë, duke treguar autorin e vërtetë.

Interactive rebase (git rebase -i)

Rebase interaktiv

git rebase -i HEAD~3 të lejon të rregullosh commit-et e fundit para se t'i ndash: bashkoji (squash/fixup), riemërtoji (reword), rirendisi ose fshiji. Vetëm për commit-e që s'i ke ndarë ende!

Issue

Issue-ja është një shënim në GitHub ku dikush raporton një bug, kërkon një veçori të re ose bën një pyetje për projektin. Ekipi i diskuton dhe i mbyll kur zgjidhen.

Issue & pull request templates

Shabllonet e issue-ve dhe PR-ve

Te dosja .github/ mund të vendosësh shabllone që plotësohen vetë kur dikush hap issue ose PR: „Hapat për ta riprodhuar“, „Çfarë pritej“, „Si u testua“. Raportet bëhen shumë më të dobishme.

Jujutsu (jj) & new Git tools

Jujutsu dhe mjetet e reja

Mjete të reja si Jujutsu (jj, nga Google), Sapling (nga Meta) dhe GitButler punojnë mbi repo Git, por e bëjnë më të lehtë rishkrimin e historisë, punën me shumë degë dhe zhbërjen e çdo veprimi.

Keeping a fork up to date

Përditësimi i një fork-u

Pasi bën fork, repo-ja origjinale vazhdon të ndryshojë. Butoni „Sync fork“ në GitHub, ose git fetch upstream && git merge upstream/main, e sjell fork-un tënd të përditësuar para se të fillosh punë të re.

Labels & milestones

Etiketat dhe pikat e rëndësishme

Etiketat (bug, enhancement, good first issue, priority: high) i grupojnë issue-t; milestone-t i lidhin me një version ose afat (v2.0, Dhjetor). Bashkë tregojnë sa ka mbetur për publikimin e radhës.

Large repositories & performance

Repo-t e mëdha

Në repo gjigante (miliona skedarë), git status mund të zgjasë sekonda. Ndihmojnë: fsmonitor (ndjek ndryshimet), commit-graph, sparse-checkout, klonimi i pjesshëm dhe mjeti scalar i Microsoft-it.

Leaked secrets in Git

Sekretet e rrjedhura në Git

Po futët një fjalëkalim ose çelës API në Git, s'mjafton ta fshish në commit-in e radhës — mbetet në histori. Ndryshoje menjëherë (rotate) dhe pastaj pastro historinë. GitHub Secret Scanning i zbulon vetë.

Learning Git: a roadmap

Si ta mësosh Git-in

Rruga e zakonshme: init, add, commit, log → push dhe pull në GitHub → degët dhe merge → pull request-et → konfliktet → rebase dhe stash → reflog për shpëtim. learngitbranching.js.org e mëson në mënyrë vizuale.

License (open source)

Licencë

Licenca është teksti që thotë çfarë lejohen të bëjnë të tjerët me kodin tënd — ta përdorin, ta ndryshojnë, ta shesin. Pa licencë, kodi në GitHub s'mund të ripërdoret ligjërisht nga të tjerët. Licencat e njohura: MIT, GPL, CC0.

Linking issues (Closes #12)

Lidhja me issue-t

Nëse shkruan „Closes #12“ ose „Fixes #12“ në përshkrimin e PR-it ose në commit, GitHub e mbyll automatikisht issue-n #12 kur bashkohet PR-i.

main / master

Dega kryesore

main (më herët quhej master) është dega kryesore e një repository-je — versioni zyrtar i projektit. Punën e re e bën në degë të tjera dhe e bashkon në main kur është gati. Te ky fjalor, çdo push në main del live.

Markdown

Markdown-i është një mënyrë e thjeshtë për të formatuar tekst me shenja të zakonshme: # për tituj, **…** për tekst të trashë, - për lista. README-të, issue-t dhe komentet në GitHub shkruhen me Markdown.

Merge

Bashkim

Merge do të thotë t'i bashkosh ndryshimet e një dege në një degë tjetër, zakonisht në main. Git-i i kombinon vetë ndryshimet, përveç kur dy njerëz kanë ndryshuar të njëjtin rresht.

Merge commit vs squash vs rebase merge

Mënyrat e bashkimit të PR-ve

GitHub ofron tre butona: „Merge commit“ (ruan gjithë historinë e degës), „Squash and merge“ (e bën gjithë PR-in një commit — histori e pastër) dhe „Rebase and merge“ (commit-et një nga një pa commit bashkimi). Shumë ekipe zgjedhin squash.

Merge commits & parents

Commit-et e bashkimit dhe prindërit

Një commit i zakonshëm ka një prind; një commit bashkimi ka dy (ose më shumë) — fundin e të dy degëve. git log --first-parent tregon vetëm historinë kryesore të main-it, pa commit-et e brendshme të degëve.

Merge conflict

Konflikt bashkimi

Konflikti ndodh kur dy njerëz e kanë ndryshuar të njëjtin rresht në mënyra të ndryshme, dhe Git-i nuk di cilin version ta mbajë. Atëherë vendos ti, e rregullon skedarin dhe bën commit.

Merge strategies (ours, theirs, octopus)

Strategjitë e bashkimit

Git ka disa strategji bashkimi: „ort“ (parazgjedhja), „octopus“ (shumë degë njëherësh). Me -X ours ose -X theirs i thua kë të zgjedhë automatikisht te konfliktet — përdore me kujdes.

Merge vs rebase

Merge kundrejt rebase

Merge i bashkon dy degë dhe ruan historinë ashtu si ndodhi (me commit bashkimi). Rebase i „rivendos“ commit-et e tua mbi main, duke krijuar histori të drejtë. Rregulli: mos bëj rebase degë që i përdorin të tjerë.

Notifications, @mentions & watching

Njoftimet në GitHub

Me @emri thërret dikë në një issue ose PR; me „Watch“ merr njoftime për një repo. Inbox-i i njoftimeve mund të bëhet i madh — filtro sipas „review requested“ dhe „mentioned“ që të shohësh atë që të kërkohet ty.

OIDC deployments from GitHub Actions

Publikimi pa çelësa me OIDC

Në vend që të ruash çelësa të AWS ose Azure si sekrete, GitHub Actions mund të marrë leje të përkohshme me OIDC — çelësi zgjat vetëm sa puna. Më i sigurt: s'ka çelësa të përhershëm për të vjedhur.

Open-source etiquette

Mirësjellja në open source

Para një PR të madh, hap issue dhe pyet nëse mirëpritet; ndiq stilin e projektit; mbaje PR-in të vogël dhe të fokusuar; përgjigju komenteve me mirësjellje; dhe mos shkruaj „ndonjë lajm?“ çdo ditë.

origin & upstream

origin është emri i zakonshëm i repo-s në GitHub nga e klonove. Kur bën fork, upstream zakonisht është repo-ja origjinale — që të marrësh ndryshimet e reja me git fetch upstream.

Orphan branches

Degët jetime

Një degë „jetime“ s'ka asnjë histori të përbashkët me pjesën tjetër të repo-s — e dobishme p.sh. për degën gh-pages që mban vetëm faqen e ndërtuar, ose për dokumentim të veçantë.

Other version control (SVN, Mercurial, Perforce)

Sistemet e tjera të versioneve

Para Git-it, SVN (Subversion) ishte më i përhapuri — me një server qendror. Mercurial i ngjan Git-it; Perforce përdoret ende në studio lojërash për skedarë gjigantë. Disa kompani të vjetra i përdorin ende.

Patches (format-patch, apply)

Patch-et në Git

Para GitHub-it, ndryshimet dërgoheshin me email si skedarë „patch“. git format-patch i krijon, git am ose git apply i zbatojnë. Kernel-i i Linux-it punon ende kështu.

Personal access tokens & credential helper

Token-at personalë të GitHub

GitHub s'pranon më fjalëkalimin për git push me HTTPS — duhet SSH ose një „personal access token“. Mënyra më e lehtë: gh auth login, që i konfiguron të gjitha. Mos i fut kurrë token-at në kod.

Plumbing vs porcelain commands

Komandat „hidraulike“ dhe ato „porcelani“

Komandat që përdor çdo ditë (add, commit, merge) quhen „porcelan“ — të bukura për njerëzit. Pas tyre janë komandat „hidraulike“ (hash-object, update-ref, cat-file) që bëjnë punën e vërtetë dhe përdoren në skripte.

pre-commit (Python framework)

pre-commit

pre-commit është një mjet që menaxhon hook-et për çdo gjuhë me një skedar .pre-commit-config.yaml: formatim (black, ruff), kontroll sekretesh, skedarë të mëdhenj — ekzekutohen vetë para çdo commit-i.

Pull

Tërheqje

Pull do të thotë t'i marrësh ndryshimet më të reja nga repository-ja online në kompjuterin tënd. E bën para se të nisësh punën, që të kesh versionin më të fundit të shokëve të ekipit.

Pull request

Kërkesë për bashkim

Pull request-i (PR) është një kërkesë në GitHub që thotë: „Bëra këto ndryshime në degën time — a mund t'i bashkojmë?“ Të tjerët e lexojnë kodin, lënë komente dhe e miratojnë para bashkimit.

Push

Dërgim

Push do të thotë t'i dërgosh commit-et nga kompjuteri yt te repository-ja online, p.sh. në GitHub. Pas push-it, edhe të tjerët i shohin ndryshimet e tua.

Reading git status

Leximi i git status

git status tregon tri gjëra: ndryshimet e shtuara për commit (jeshile), ndryshimet ende pa shtuar (të kuqe) dhe skedarët e rinj që Git s'i ndjek (untracked). git status -s jep versionin e shkurtër me shkronja (M, A, ??).

README

README-ja është skedari i parë që sheh dikush kur hap një projekt në GitHub. Shpjegon çfarë bën projekti, si instalohet dhe si përdoret — si një kartëvizitë e projektit.

README badges & good READMEs

Distinktivët dhe README-të e mira

Një README i mirë ka: çfarë bën projekti, një foto ose demo, si instalohet dhe niset, si përdoret dhe si të kontribuosh. Distinktivët (shields.io) tregojnë shpejt gjendjen e build-it, versionin dhe licencën.

Rebase

Rebase-i i merr commit-et e degës tënde dhe i „ri-vendos“ mbi versionin më të ri të një dege tjetër, sikur ta kishe nisur punën që nga ai moment. Historiku del më i pastër se me merge, por duhet kujdes kur dega është e ndarë me të tjerë.

Refs: branches & tags under the hood

Referencat në Git

Një degë në Git s'është gjë tjetër veçse një skedar i vogël që përmban hash-in e një commit-i (te .git/refs/heads/). Kur bën commit, Git thjesht e lëviz këtë tregues përpara. Prandaj krijimi i degëve është i menjëhershëm.

Release & hotfix branches

Degët e publikimit dhe rregullimeve urgjente

Për produkte me versione (aplikacione mobile, software desktop), krijohet një degë release/1.4 për stabilizim, dhe hotfix/1.4.1 për rregullime urgjente që pastaj bashkohen edhe në main.

Remote (origin)

Depo në distancë

Remote-i është kopja e repository-së që ndodhet diku tjetër, zakonisht në GitHub. Emri i zakonshëm i saj është origin. Me push i dërgon ndryshimet atje, me pull i merr prej andej.

Repository

Depo kodi

Repository (shkurt „repo“) është dosja e projektit tënd bashkë me gjithë historikun e ndryshimeve që ruan Git-i. Mund të jetë vetëm në kompjuterin tënd ose online, p.sh. në GitHub, ku mund ta ndash me të tjerët.

Required status checks

Kontrollet e detyrueshme

Te mbrojtja e degës, mund të kërkosh që disa kontrolle (testet, linter-i, build-i) të kalojnë para se butoni „Merge“ të aktivizohet. Kështu asnjë kod i prishur s'hyn në main.

Resolving merge conflicts step by step

Zgjidhja e konflikteve hap pas hapi

Kur ka konflikt, Git shënon pjesët me <<<<<<<, ======= dhe >>>>>>>. Zgjidh cilin version mban (ose bashkoji), fshi shenjat, pastaj git add dhe git commit (ose git rebase --continue). VS Code ka butona për këtë.

Reverting a merge commit

Kthimi pas i një merge-i

Për të anuluar një pull request të bashkuar, përdor git revert -m 1 <hash>: -m 1 i thotë Git-it të mbajë anën e main-it. GitHub ka edhe butonin „Revert“ te çdo PR i bashkuar.

Reviewing a pull request

Rishikimi i një pull request-i

Te një PR, rishikuesit lënë komente në rreshta të caktuar, sugjerojnë ndryshime dhe në fund zgjedhin „Approve“ ose „Request changes“. Komentet të jenë të sjellshme dhe konkrete — kritiko kodin, jo personin.

Rewriting history (git filter-repo)

Rishkrimi i historisë

git filter-repo (ose BFG) heq një skedar nga e gjithë historia — p.sh. një skedar gjigant ose një sekret. Ndryshon të gjitha hash-et, prandaj të gjithë në ekip duhet të riklonojnë.

Searching GitHub

Kërkimi në GitHub

Kërkimi i GitHub-it ka filtra të fuqishëm: is:issue is:open label:bug, author:emri, language:python, path:src/ — dhe kërkimi i kodit gjen shembuj si e përdorin të tjerët një librari.

Secrets in GitHub Actions

Sekretet në GitHub Actions

Çelësat dhe fjalëkalimet për CI ruhen te Settings → Secrets dhe përdoren në workflow si ${{ secrets.EMRI }}. GitHub i fsheh në log-e dhe s'ua jep PR-ve nga fork-e të huaja.

Self-hosted Git (Gitea, Forgejo)

Git në serverin tënd

Gitea dhe Forgejo janë alternativa të lehta të GitHub-it që i instalon në serverin tënd (edhe në një Raspberry Pi), me issue, PR dhe CI. Codeberg është një shërbim falas jofitimprurës mbi Forgejo.

Setting your Git editor

Zgjedhja e editorit për Git

Kur shkruan git commit pa -m, Git hap një editor — shpesh Vim, që i ngatërron fillestarët (dil me :wq). Ndryshoje me git config --global core.editor "code --wait" për VS Code.

Shallow & partial clones

Klonimi i cekët dhe i pjesshëm

Për repo gjigante, git clone --depth 1 merr vetëm commit-in e fundit (shumë më shpejt); --filter=blob:none shkarkon skedarët vetëm kur të duhen; sparse-checkout nxjerr vetëm disa dosje. Shumë të përdorura në CI.

Signed commits (GPG, SSH)

Commit-et e nënshkruara

Kushdo mund të shkruajë emrin tënd te një commit. Me nënshkrim GPG ose SSH, GitHub shfaq „Verified“ dhe vërteton që commit-i vjen vërtet nga ti.

Small pull requests

Pull request-et e vogla

PR-të e vogla (nën ~400 rreshta) rishikohen më shpejt, më mirë dhe me më pak gabime. Për ndryshime të mëdha, ndaji në disa PR që ndërtohen njëri mbi tjetrin („stacked PRs“) ose fshihe veçorinë pas një feature flag.

Snapshots, not diffs

Fotografi, jo ndryshime

Ndryshe nga sistemet e vjetra, Git ruan një „fotografi“ të plotë të projektit në çdo commit, jo vetëm ndryshimet. Skedarët që s'ndryshuan s'kopjohen — tregojnë te i njëjti objekt — prandaj repo-t mbeten të vogla.

Squash commits

Bashkimi i commit-eve

Squash i bashkon disa commit-e të vegjël („rregullim“, „prapë rregullim“) në një commit të vetëm e të pastër. GitHub-i ka butonin „Squash and merge“ te pull request-et.

SSH key

Çelës SSH

Çelësi SSH është një çift çelësash — një publik dhe një privat — që i lejon kompjuterit tënd të lidhet me GitHub-in ose me një server në mënyrë të sigurt, pa shkruar fjalëkalimin çdo herë. Çelësin privat mos ia jep kurrë askujt.

SSH vs HTTPS remotes

SSH apo HTTPS për GitHub?

Mund të lidhesh me GitHub përmes HTTPS (me token ose gh auth) ose SSH (me çelës SSH, git@github.com:…). SSH s'kërkon hyrje çdo herë pasi konfigurohet. git remote set-url ndërron mënyrën.

Staging area

Zona e përgatitjes

Staging area është „dhoma e pritjes“ ku i vendos ndryshimet që do të hyjnë në commit-in e radhës, me komandën git add. Kështu zgjedh saktësisht çfarë ruan, edhe nëse ke ndryshuar shumë skedarë.

Stale & long-lived branches

Degët e vjetra dhe jetëgjata

Degët që jetojnë javë ose muaj larg main-it bëhen gjithnjë e më të vështira për t'u bashkuar (konflikte gjigante). Bashko shpesh, fshi degët e bashkuara dhe pastro ato të braktisura.

Star (GitHub)

Yll (GitHub)

Ylli në GitHub është si një „like“ për një repository: e shton për ta ruajtur dhe për t'i treguar autorit që të pëlqen. Projektet me shumë yje zakonisht janë të njohura dhe të besueshme.

Stash: list, apply, pop & named stashes

Stash në detaje

git stash push -m "përshkrim" ruan ndryshimet me emër; git stash list i liston; git stash apply i rikthen pa i fshirë, pop i rikthen dhe i fshin. -u përfshin edhe skedarët e rinj (untracked).

Suggested changes in reviews

Ndryshimet e sugjeruara

Gjatë rishikimit në GitHub, mund të shkruash një „sugjerim“ me kodin e saktë, dhe autori e pranon me një klik („Commit suggestion“) pa e kopjuar me dorë. Ideal për rregullime të vogla.

Tag / release

Etiketë / version

Tag-u është një emër i përhershëm që ia vendos një commit-i të rëndësishëm, si v1.0. Në GitHub, nga një tag krijon një release — një version zyrtar me shënime se çfarë ka të re.

Team Git conventions

Rregullat e ekipit për Git

Ekipet bien dakord për disa rregulla: emrat e degëve, formati i commit-eve, sa miratime duhen, merge apo squash, kush mund të bëjë push në main. Shkruaji te CONTRIBUTING.md që çdo anëtar i ri t'i dijë.

The .git folder

Dosja .git

E gjithë historia e projektit jeton në dosjen e fshehtë .git: objektet, degët, konfigurimi dhe hook-et. Po e fshin, projekti mbetet, por humbet çdo histori. Mos e prek me dorë.

The basic Git workflow

Rrjedha bazë e punës me Git

Cikli i përditshëm: ndrysho skedarët → git status (shiko çfarë ndryshoi) → git add → git commit -m → git push. Para se të fillosh: git pull, që të kesh ndryshimet e të tjerëve.

The history of Git

Historia e Git-it

Linus Torvalds e krijoi Git-in në 2005 për kernel-in e Linux-it, pasi humbën qasjen falas në BitKeeper — versionin e parë e shkroi për rreth dy javë. GitHub erdhi në 2008 dhe Microsoft e bleu në 2018.

Three-way merge & merge base

Bashkimi me tre palë

Kur bashkon dy degë, Git krahason tre versione: të dyja degët dhe paraardhësin e tyre të përbashkët („merge base“). Kështu e di kush ndryshoi çfarë — dhe ka konflikt vetëm kur të dyja ndryshuan të njëjtin rresht.

Tracked, untracked & ignored files

Skedarët e ndjekur, të pandjekur dhe të injoruar

Çdo skedar në projekt është: i ndjekur (Git e njeh dhe ruan historinë), i pandjekur (i ri, Git s'e ka parë) ose i injoruar (te .gitignore, Git s'e shfaq fare). git add e kthen të pandjekurin në të ndjekur.

Tracking branches & git push -u

Degët që ndjekin

git push -u origin dega lidh degën lokale me atë në GitHub; pas kësaj, mjafton git push dhe git pull pa shtuar emra. git status të tregon sa commit-e je para ose pas.

Trunk-based development & Git Flow

Zhvillimi mbi degën kryesore

GitHub Flow / trunk-based: degë të shkurtra që bashkohen shpejt në main, i cili është gjithmonë gati për publikim. Git Flow: degë develop, release dhe hotfix — më e rëndë, e përshtatshme për publikime me versione.

Undoing the last commit

Anulimi i commit-it të fundit

Po s'e ke bërë push: git reset --soft HEAD~1 e anulon commit-in por i mban ndryshimet. Po e ke bërë push: git revert HEAD krijon commit të ri që e anulon, pa rishkruar historinë.

Upstream & downstream

Rrjedha e sipërme dhe e poshtme

„Upstream“ është burimi nga vijnë ndryshimet (repo-ja origjinale, ose dega në GitHub që ndjek dega jote); „downstream“ janë ata që i marrin (fork-et, projektet që përdorin librarinë). Rregullimet dërgohen „upstream“ që të përfitojnë të gjithë.

Versioning a project with tags

Versionimi i projektit me tag-e

Çdo publikim i rëndësishëm shënohet me një tag (v1.0.0, v1.1.0) sipas SemVer. Kështu mund të kthehesh gjithmonë te kodi i saktë i një versioni, të krahasosh dy versione (git diff v1.0.0 v1.1.0) dhe të krijosh Release-e.

When it's OK to rewrite history

Kur lejohet rishkrimi i historisë

Rregulli i artë: rishkruaj (rebase, amend, squash) vetëm commit-et që s'i ke ndarë ende, ose degën tënde personale. Mos e rishkruaj kurrë main-in ose degë që i përdorin të tjerët — u prish punën.

Writing a good PR description

Përshkrimi i mirë i një PR-i

Një PR i mirë shpjegon çfarë ndryshon, pse, si u testua, dhe lidh issue-n (Closes #12). Shto foto ekrani për ndryshime vizuale. PR-të e vogla rishikohen shumë më shpejt se ato gjigante.