Python
Hapat e parë me Python-in, gjuhën më të dashur për fillestarët. · 207 terma
__init__ and self
__init__ dhe self__init__ është metoda që Python-i e thërret vetë kur krijon një objekt të ri — konstruktori i klasës. self është vetë objekti: me self.emri = emri ruan të dhënat brenda tij, që t'i përdorësh më vonë.
__init__.py & packages
Skedari __init__.pyNjë dosje me skedarin __init__.py bëhet „paketë“ Python që mund ta importosh. Kodi brenda __init__.py ekzekutohet kur importohet paketa, dhe shpesh përdoret për të zgjedhur çfarë eksportohet.
__repr__ vs __str__
__str__ e shfaq objektin bukur për përdoruesin (print), ndërsa __repr__ e shfaq për programuesin, me detaje — zakonisht si kod që e krijon objektin. Në terminal dhe në lista shfaqet __repr__.
__slots__
__slots__ i tregon Python-it saktësisht cilat fusha ka një klasë. Objektet zënë më pak memorie dhe s'mund t'u shtosh fusha të reja gabimisht. E dobishme kur krijon miliona objekte.
_private & __name mangling
Fushat „private“ në PythonPython-i s'ka private të vërtetë. Me një nënvizë (_emri) thua „kjo është për përdorim të brendshëm“; me dy (__emri) Python-i ia ndryshon emrin që të mos përplaset me klasat fëmijë.
@classmethod & @staticmethod
@staticmethod është një funksion që jeton brenda klasës por s'ka nevojë as për objektin, as për klasën. @classmethod merr vetë klasën (cls) — shpesh përdoret për mënyra alternative krijimi, si Data.nga_teksti("2026-10-10").
@property
@property e kthen një metodë në një „veti“ që e lexon pa kllapa — p.sh. rrethi.siperfaqja. Me @emri.setter shton rregulla kur dikush e ndryshon vlerën.
*args and **kwargs
*args dhe **kwargs i lejojnë një funksioni të pranojë sa argumente të duash: *args i mbledh si tuple (pa emër), **kwargs si dictionary (me emër).
% and .format() string formatting
Formatimi i vjetër i tekstevePara f-strings, teksti formatohej me "Tung, %s" % emri ose "Tung, {}".format(emri). Do t'i takosh në kod të vjetër dhe tutoriale; për kod të ri, f-strings janë më të lexueshme.
+=, -=, *= (augmented assignment)
Operatorët e shkurtuar të caktimitx += 1 është shkurtesa e x = x + 1. Njësoj punojnë -=, *=, /=, //= dhe %=. Python-i s'ka ++ si C-ja ose JavaScript-i — shkruan += 1.
2D lists (and the [[0]*3]*3 trap)
Listat dydimensionaleNjë listë listash është një tabelë: m[1][2]. Kurth i famshëm: [[0] * 3] * 3 krijon tre referenca te i njëjti rresht — ndryshon njërin, ndryshojnë të gjithë. Përdor [[0] * 3 for _ in range(3)].
Absolute vs relative imports
Importet absolute dhe relativeBrenda një pakete mund të importosh me rrugë të plotë (from fjalori.kerko import kerko) ose relative (from .kerko import kerko). Gabimi „attempted relative import“ zakonisht do të thotë që e ekzekutove skedarin direkt në vend të python -m.
Abstract base classes (abc)
Klasat bazë abstrakteMe abc.ABC dhe @abstractmethod krijon klasa që s'mund të krijohen direkt dhe që detyrojnë klasat fëmijë të shkruajnë disa metoda. Si klasat abstrakte në Java.
Anaconda & conda
Anaconda-ja është një paketë e madhe Python-i për shkencën e të dhënave, me qindra librari dhe Jupyter të instaluara. conda është menaxheri i saj i paketave dhe ambienteve — alternativë e pip-it dhe venv-it.
and, or, not (Python)
Operatorët logjikë në PythonPython-i përdor fjalë në vend të simboleve: and (të dyja), or (njëra prej tyre) dhe not (e kundërta). Lexohen si anglisht e thjeshtë: if mosha >= 18 and ka_leje:.
any() & all()
any() kthen True nëse të paktën një element është i vërtetë; all() nëse të gjithë janë. Bashkë me generator-ët, zëvendësojnë cikle të tëra: all(n >= 2 for n in notat).
argparse
argparse e bën të lehtë ndërtimin e programeve për terminal me opsione si --emri Arta ose --help. Kontrollon vetë argumentet dhe shfaq ndihmë automatike.
assert (Python)
assert kushti, "mesazh" e ndal programin me AssertionError nëse kushti është false. Përdoret për të kapur gabime gjatë zhvillimit dhe në teste me pytest — jo për të validuar hyrjen e përdoruesit.
asyncio (async / await in Python)
Me async def dhe await, Python-i mund të presë shumë gjëra njëkohësisht — p.sh. 100 kërkesa në internet — pa thread-e. asyncio.run() e nis gjithçka, dhe asyncio.gather() i pret disa punë bashkë.
Automation scripts with Python
Automatizimi me PythonNjë nga përdorimet më të dobishme të Python-it: skripte që bëjnë punët e mërzitshme — riemërtojnë qindra skedarë, plotësojnë Excel, dërgojnë email, shkarkojnë të dhëna. Libri „Automate the Boring Stuff“ është falas online.
base64
Base64 e kthen të dhëna binare (foto, skedarë) në tekst të thjeshtë që kalon pa probleme në email, JSON ose URL. S'është kriptim — kushdo e kthen prapa.
bisect
Moduli bisect bën kërkim binar në një listë të renditur: bisect_left() gjen ku duhet futur një vlerë, dhe insort() e fut duke e mbajtur listën të renditur.
Built-in functions (sum, min, max, abs)
Funksionet e integruaraPython-i ka shumë funksione gati pa import: sum(), min(), max(), abs(), round(), sorted(), len(), type(), help() dhe dir(). Para se të shkruash një funksion vetë, kontrollo nëse ekziston.
Celery
Celery-ja ekzekuton punë të ngadalta në sfond — dërgim email-esh, përpunim fotosh, raporte — në procese të veçanta, që faqja të mos presë. Zakonisht përdoret me Redis ose RabbitMQ.
Chained comparisons (1 < x < 10)
Krahasimet zinxhirPython-i të lejon të shkruash krahasime si në matematikë: 0 <= nota <= 10 në vend të nota >= 0 and nota <= 10. Lexohet shumë më natyrshëm.
Circular imports
Importet rrethoreKur a.py importon b.py dhe b.py importon a.py, Python-i ngec — gabimi „partially initialized module“. Zgjidhje: zhvendos kodin e përbashkët në një modul të tretë, ose importo brenda funksionit.
Class
KlasëKlasa është një shabllon për të krijuar objekte që kanë të njëjtat veti dhe veprime. E shkruan një herë klasën „Student“ dhe pastaj krijon sa studentë të duash prej saj.
Class vs instance variables
Variablat e klasës dhe të objektitNjë variabël e shkruar direkt te klasa ndahet nga të gjitha objektet; ajo me self.x i përket vetëm një objekti. Kurth i zakonshëm: një listë si variabël klase ndahet nga të gjithë!
collections (Counter, defaultdict, deque)
Moduli collectionsModuli collections ka struktura të dobishme: Counter numëron sa herë shfaqet çdo gjë, defaultdict krijon vetë vlerën kur çelësi mungon, deque është radhë e shpejtë nga të dy anët, namedtuple është tuple me emra.
Comments in Python (#)
Komentet në PythonNë Python, çdo gjë pas # në një rresht është koment dhe Python-i e injoron. Komentet shpjegojnë pse e ke shkruar kodin ashtu — jo çfarë bën, që duhet të duket nga vetë kodi.
Conditional expression (x if c else y)
Shprehja me kusht në PythonPython-i s'ka ?: si gjuhët e tjera; në vend të tij shkruan vlera_po if kushti else vlera_jo, në një rresht të vetëm.
copy & deepcopy
b = a s'krijon kopje — të dy emrat tregojnë te e njëjta listë. copy.copy() bën kopje „të cekët“ (listat brenda mbeten të përbashkëta), ndërsa copy.deepcopy() kopjon gjithçka deri në fund.
cProfile (profiling)
Matja e shpejtësisë së koditcProfile ta ekzekuton programin dhe të tregon cilat funksione marrin më shumë kohë — që ta dish saktë çfarë të optimizosh, në vend që të hamendësosh.
CPython
CPython është versioni zyrtar dhe më i përdorur i Python-it, i shkruar në C — atë që instalon nga python.org. Ka edhe versione të tjera: PyPy (më i shpejtë), MicroPython (për mikrokontrollues).
csv module (Python)
Moduli csvModuli csv lexon dhe shkruan skedarë CSV — tabelat me presje që i hap edhe Excel-i. csv.DictReader e kthen çdo rresht në fjalor me emrat e kolonave.
Custom context managers (contextlib)
Context manager-at e tuMund ta bësh objektin tënd të punojë me with duke shkruar __enter__ dhe __exit__, ose më lehtë me @contextmanager dhe yield. Kodi pas yield ekzekutohet gjithmonë në fund, edhe me gabim.
Custom exceptions (Python)
Përjashtimet e tua në PythonNë Python krijon një gabim tëndin duke trashëguar nga Exception: class BilancMungon(Exception): pass. Kështu mund ta kapësh pikërisht atë gabim me except.
Cython
Cython të lejon të shkruash kod që ngjan me Python-in, por kompajlohet në C — dhjetëra herë më i shpejtë për cikle të rënda. Shumë librari si scikit-learn e përdorin nga brenda.
Dataclass
@dataclass është një dekorator që krijon vetë __init__, __repr__ dhe krahasimin për një klasë që thjesht mban të dhëna. Shkruan vetëm fushat dhe tipet e tyre — Python-i bën pjesën tjetër.
datetime module
Moduli datetimeModuli datetime punon me data dhe orë: të jep datën e sotme, llogarit sa ditë mbeten deri në një afat, ose e shfaq datën në formatin që do — p.sh. 09.10.2026.
decimal module
Moduli decimalfloat-i s'i ruan saktë numrat dhjetorë (0.1 + 0.2 ≠ 0.3). Moduli decimal i ruan saktë — përdore për para dhe llogaritje financiare. Krijoji nga tekst: Decimal("0.10").
Decorator
DekoratorDekoratori është një funksion që „mbështjell“ një funksion tjetër për t'i shtuar diçka — p.sh. matjen e kohës ose kontrollin e kyçjes — pa e ndryshuar kodin e tij. Shkruhet me @ sipër funksionit.
Decorators with arguments
Dekoratorët me parametraNjë dekorator që merr parametra (si @perserit(3)) është funksion që kthen dekoratorin. Me @functools.wraps e ruan emrin dhe docstring-un e funksionit origjinal.
Dict & set comprehensions
Comprehension për fjalorë dhe bashkësiAshtu si list comprehension, mund të krijosh fjalorë {k: v for ...} dhe bashkësi {x for ...} në një rresht të vetëm.
Dictionaries keep insertion order
Fjalorët ruajnë radhënQë nga Python 3.7, fjalorët i mbajnë çelësat në radhën që i ke shtuar. Para kësaj, radha ishte e rastësishme dhe duhej OrderedDict — që do ta takosh ende në kod të vjetër.
Dictionary
FjalorFjalori (dictionary) në Python ruan çifte çelës–vlerë brenda kllapave { }. Vlerën e gjen shpejt sipas çelësit, jo sipas pozicionit — njësoj si objekti në JavaScript.
Dictionary methods (get, keys, items)
Metodat e fjaloritFjalorët në Python kanë metoda të dobishme: get() merr një vlerë pa gabim nëse çelësi s'ekziston, keys() jep çelësat, values() vlerat, dhe items() çiftet çelës–vlerë — shumë praktike në një cikël for.
Discord bots with Python
Bot-et e Discord-it me PythonMe librari si discord.py ose python-telegram-bot, ndërton bot-e që u përgjigjen komandave në grupe — kuize, njoftime, lojëra. Një projekt i parë shumë argëtues.
Django
Django-ja është një framework i madh Python për ndërtimin e faqeve dhe aplikacioneve ueb. Vjen me shumë pjesë të gatshme — kyçje, panel administrimi, lidhje me databazën — që të mos i ndërtosh vetë.
Django admin
Paneli i administrimit në DjangoDjango-ja të jep falas një panel administrimi të gatshëm: regjistron modelet te admin.py dhe mund t'i shtosh, ndryshosh dhe fshish të dhënat me klikime. Një nga arsyet pse Django-ja është kaq e shpejtë për projekte.
Django models & ORM
Modelet në DjangoNë Django, çdo tabelë e databazës përshkruhet si klasë në models.py. Django-ja krijon vetë tabelat me makemigrations dhe migrate, dhe të lejon t'i lexosh pa SQL: Nxenes.objects.filter(nota=5).
Django REST Framework
Django REST Framework (DRF) e bën të lehtë ndërtimin e API-ve me Django: „serializers“ i kthejnë modelet në JSON, dhe „viewsets“ krijojnë endpoint-et për lexim, krijim, ndryshim dhe fshirje.
Django templates
Template-t në DjangoTemplate-t e Django-s janë skedarë HTML me {{ vlera }} për të shfaqur të dhëna dhe {% for %}, {% if %} për logjikë. Si Blade-i i Laravel-it ose Jinja2.
Django views & urls
View-t dhe adresat në DjangoNë Django, një view është funksion (ose klasë) që merr kërkesën dhe kthen përgjigjen, dhe urls.py e lidh secilën adresë me view-in e saj.
Docstring
Docstring-u është teksti me tre thonjëza """ në fillim të një funksioni ose klase, që shpjegon çfarë bën. Python-i e ruan, dhe e sheh me help(funksioni) ose kur kalon mausi sipër në editor.
Duck typing
„Tipizimi i rosës“Python-it s'i intereson çfarë klase është një objekt, por çfarë di të bëjë: nëse ka metodën .read(), e trajton si skedar. „Nëse ecën si rosë dhe bën kuak si rosë, është rosë.“
Dunder methods (__str__, __len__)
Metodat specialeDunder methods janë metodat me dy nënvizime në fillim dhe në fund (double underscore), si __str__ ose __len__. Ato i lejojnë objektet e tua të punojnë me funksionet e Python-it — p.sh. __str__ vendos çfarë del kur e printon objektin.
Enum (Python)
Enum në PythonModuli enum krijon një listë të mbyllur vlerash me emër: class Ngjyra(Enum): KUQE = 1. Kodi lexohet më mirë se me numra ose tekste të shpërndara kudo.
enumerate()
enumerate() të jep në një cikël njëkohësisht pozicionin (indeksin) dhe vlerën e çdo elementi, që të mos i numërosh vetë.
Escape sequences (\n, \t, \\)
Karakteret speciale në tekstDisa karaktere shkruhen me \ para tyre: \n është rresht i ri, \t tab, \" thonjëz brenda tekstit, \\ një backslash i vetëm. Funksionojnë njësoj në shumicën e gjuhëve.
Excel with Python (openpyxl)
Excel me Pythonopenpyxl lexon dhe shkruan skedarë Excel (.xlsx) — qeliza, formula, ngjyra — pa pasur nevojë për Excel. Ideal për të automatizuar raporte që përgatiten me dorë çdo javë.
f-string
F-string-u është mënyra më e lehtë në Python për të futur vlera brenda një teksti. Shkruan f para thonjëzave dhe i vendos variablat brenda kllapave { }.
f-string debugging (f"{x=}")
Debug me f-stringMe f"{x=}" Python-i e printon emrin dhe vlerën bashkë: x=5. Shumë praktike për debug të shpejtë në vend të print("x =", x).
FastAPI
FastAPI-ja është një framework modern i Python-it për të ndërtuar API shumë shpejt. I përdor type hints për të kontrolluar të dhënat vetë dhe krijon automatikisht një faqe dokumentacioni ku i provon endpoint-et.
Flask
Flask-u është një framework i vogël dhe i thjeshtë Python për aplikacione ueb. Fillon me shumë pak dhe i shton vetë vetëm ato që të duhen — ideal për projekte të vogla dhe për të mësuar.
for loop (Python)
Cikli for në PythonCikli for në Python kalon direkt nëpër elementet e një liste, teksti ose range()-i: for emri in emrat:. S'ka nevojë për numërues, përveç kur të duhet — atëherë përdor enumerate().
fractions module
Moduli fractionsModuli fractions punon me thyesa të sakta: Fraction(1, 3) + Fraction(1, 6) jep 1/2. I dobishëm për matematikë dhe detyra shkollore ku s'do humbje saktësie.
frozenset
frozenset është një bashkësi që s'mund të ndryshohet pasi krijohet. Prandaj mund të përdoret si çelës fjalori ose brenda një bashkësie tjetër.
Function
FunksionFunksioni është një bllok kodi me emër që kryen një detyrë të caktuar. E shkruan një herë dhe e thërret sa herë të duash, shpesh me të dhëna të ndryshme.
functools (lru_cache, partial, reduce)
Moduli functools punon me funksione: @lru_cache mban mend rezultatet e thirrjeve të mëparshme (shpejtësi e madhe për rekursion), partial() krijon një funksion me disa argumente të fiksuara, reduce() i kombinon elementet në një vlerë.
Generator (yield)
GjeneratorGjeneratori është një funksion që i jep vlerat një nga një me yield, në vend që t'i krijojë të gjitha njëherësh. Kursen shumë memorie kur punon me vargje shumë të gjata ose të pafundme.
Generator expressions
Shprehjet gjeneratorSi list comprehension, por me kllapa të rrumbullakëta: (x * 2 for x in v). S'e krijon gjithë listën në memorie — i jep vlerat një nga një. Ideal për sum(), max() dhe të dhëna shumë të mëdha.
GIL (Global Interpreter Lock)
GIL-i është një kyç brenda Python-it klasik që lejon vetëm një thread të ekzekutojë kod Python në një moment. Prandaj thread-et s'e shpejtojnë llogaritjen e rëndë — për këtë përdoret multiprocessing. Versionet e reja po provojnë Python pa GIL.
global & nonlocal
Brenda një funksioni, Python-i krijon variabla të reja lokale. Nëse do ta ndryshosh një variabël jashtë funksionit, duhet të shkruash global (ose nonlocal për funksionet brenda funksioneve). Në praktikë, më mirë kthe vlerën me return.
hashlib
hashlib llogarit hash-e kriptografike si SHA-256 — p.sh. për të kontrolluar që një skedar i shkarkuar s'është ndryshuar. Për fjalëkalime përdor bcrypt ose argon2, jo SHA-256 të thjeshtë.
httpx
httpx është si requests, por mbështet edhe async/await dhe HTTP/2. Ideal kur bën shumë kërkesa njëkohësisht me asyncio.
id() & object identity
Funksioni id()id(x) të jep numrin unik të një objekti në memorie. Dy variabla me të njëjtin id janë i njëjti objekt — kjo është ajo që kontrollon is. E dobishme për të kuptuar referencat dhe kopjet.
if __name__ == "__main__"
Ky rresht i famshëm kontrollon nëse skedari po ekzekutohet direkt (python skedari.py) apo po importohet nga një skedar tjetër. Kodi brenda tij ekzekutohet vetëm kur e nis vetë atë skedar.
if / elif / else
Kushtet if, elif, elseMe if, elif dhe else, programi yt në Python merr vendime: kontrollon kushtet me radhë dhe ekzekuton vetëm bllokun e parë që është i vërtetë. elif do të thotë „përndryshe, nëse…“, ndërsa else kapet kur asnjë kusht s'plotësohet.
in operator
Operatori inFjala in kontrollon nëse diçka gjendet brenda një liste, teksti, fjalori ose bashkësie, dhe kthen True ose False. Lexohet pothuajse si anglisht e thjeshtë: if "Pejë" in qytetet:
Indentation
DhëmbëzimDhëmbëzimi janë hapësirat në fillim të rreshtit. Në Python nuk janë vetëm për bukuri — tregojnë cilat rreshta i përkasin një if-i, cikli ose funksioni. Po i ngatërrove, merr „IndentationError“.
Inheritance in Python
Trashëgimia në PythonNë Python, një klasë trashëgon nga një tjetër duke e shkruar prindin në kllapa: class Portier(Lojtar):. Me super().__init__() thërret konstruktorin e prindit. Python lejon edhe trashëgimi nga disa klasa.
input()
input() e ndal programin dhe pret që përdoruesi të shkruajë diçka me tastierë. Ajo që shkruan kthehet gjithmonë si tekst (string), edhe nëse është numër.
int(input()) — reading numbers
Leximi i numrave nga përdoruesiinput() kthen gjithmonë tekst, edhe kur përdoruesi shkruan një numër. Që të llogaritësh me të, e kthen me int() ose float(). Po shkroi diçka që s'është numër, del ValueError — kape me try/except.
is vs ==
Dallimi mes is dhe ==== kontrollon nëse dy vlera janë të njëjta, ndërsa is kontrollon nëse janë fiks i njëjti objekt në memorie. Për krahasime normale përdor ==; is përdore kryesisht me None: if x is None.
Iterators (iter, next)
Iteratorët në PythonÇdo gjë që e kalon me for është „iterable“. iter() të jep një iterator, dhe next() të jep elementin tjetër, derisa del StopIteration. Kështu punon nga brenda çdo cikël for.
itertools
Moduli itertools ka mjete për kombinime dhe cikle: permutations() jep të gjitha renditjet, combinations() të gjitha grupet, product() të gjitha çiftet, chain() bashkon disa lista.
Jinja2
Jinja2 është motori i template-ve që përdorin Flask-u, Ansible-i dhe shumë të tjerë: HTML (ose çdo tekst) me {{ vlera }} dhe {% blloqe %}.
json module (Python)
Moduli json në PythonModuli json e kthen tekstin JSON në fjalorë dhe lista të Python-it (loads/load), dhe anasjelltas (dumps/dump). Të duhet sa herë merr të dhëna nga një API ose i ruan në skedar.
Jupyter Notebook
Jupyter Notebook është një dokument ku kodi Python, rezultatet dhe shënimet qëndrojnë bashkë, në qeliza. E ekzekuton kodin pjesë-pjesë dhe e sheh rezultatin menjëherë poshtë — shumë i përdorur në mësim dhe në analizë të dhënash.
Lambda
Funksion anonimLambda është një funksion i vogël pa emër, i shkruar në një rresht të vetëm. Përdoret kur të duhet një funksion i shkurtër vetëm për një moment, p.sh. për renditje.
LEGB rule (scope)
Rregulli LEGBKur përdor një emër, Python-i e kërkon me këtë radhë: Local (brenda funksionit), Enclosing (funksioni që e mbështjell), Global (moduli) dhe Built-in (si print dhe len).
len()
len() të tregon sa elemente ka diçka: sa shkronja ka një tekst, sa vlera ka një listë ose sa çelësa ka një fjalor. Është nga funksionet që do t'i përdorësh më shpesh në Python.
List
ListëLista në Python është një koleksion i renditur vlerash brenda kllapave katrore [ ]. Elementet mund t'i shtosh, t'i heqësh ose t'i ndryshosh kur të duash — është versioni i Python-it i vargut (array).
List aliasing (b = a)
Dy emra, e njëjta listëb = a s'e kopjon listën — të dy emrat tregojnë te e njëjta listë, dhe ndryshimi te b shfaqet edhe te a. Për kopje, përdor a.copy() ose a[:].
List comprehension
Listë në një rreshtList comprehension është mënyra e shkurtër e Python-it për të krijuar një listë të re nga një tjetër, në një rresht të vetëm — p.sh. për ta dyfishuar çdo numër ose për të mbajtur vetëm disa elemente.
List methods (append, extend, insert, pop, remove)
Metodat e listaveListat kanë metoda të gatshme: append() shton në fund, extend() shton disa, insert() shton në një pozicion, pop() heq dhe kthen, remove() heq sipas vlerës, index() gjen pozicionin.
List vs tuple
Lista apo tupleLista mund të ndryshojë (shton, heq) dhe përdoret për koleksione të një lloji; tuple-i s'ndryshon dhe përdoret për grupe të fiksuara vlerash (si koordinatat). Tuple-t mund të jenë çelësa fjalori, listat jo.
logging module (Python)
Moduli loggingNë vend të print-it, moduli logging shkruan mesazhe me nivel (DEBUG, INFO, WARNING, ERROR), orë dhe vend — dhe mund t'i ruajë në skedar. Kur programi rritet, të ndihmon ta gjesh shpejt problemin.
Loop
CikëlCikli e përsërit të njëjtin bllok kodi disa herë, pa pasur nevojë ta shkruash sërish. Vazhdon për çdo element të një liste, ose derisa një kusht të mos vlejë më.
map() & filter()
map() e zbaton një funksion te çdo element i një liste, ndërsa filter() mban vetëm elementet që e plotësojnë një kusht. Shpesh përdoren me lambda; në Python, list comprehension-i shpesh e bën të njëjtën punë më lexueshëm.
match / case
match/case (që nga Python 3.10) e krahason një vlerë me disa mundësi dhe ekzekuton rastin që përputhet — si switch-i në gjuhët e tjera. Shenja _ kap gjithçka tjetër.
math module
Moduli mathModuli math ka funksione dhe konstante matematikore: math.sqrt(), math.pi, math.floor(), math.ceil(), math.gcd(), math.factorial(). Për llogaritje me vargje të mëdha numrash, përdor NumPy.
Matplotlib
Matplotlib-i është libraria më e njohur e Python-it për të vizatuar grafikë — vija, shtylla, pite — nga të dhënat. Përdoret shumë bashkë me NumPy-në dhe pandas-in.
Merging dictionaries (|, **)
Bashkimi i fjalorëveDy fjalorë i bashkon me a | b (Python 3.9+) ose {**a, **b}; çelësat e b-së fitojnë kur përsëriten. Me a |= b ose a.update(b) e ndryshon direkt a-në.
Method
MetodëMetoda është një funksion që i përket një objekti ose klase dhe thirret me pikë: objekti.metoda(). P.sh. "arta".upper() e kthen tekstin me shkronja të mëdha.
MicroPython
MicroPython është version i vogël i Python-it që punon në mikrokontrollues si ESP32 dhe Raspberry Pi Pico — kontrollon drita, sensorë dhe motorë me Python në vend të C-së.
Module
ModulModuli është një skedar Python (.py) me funksione dhe variabla që mund t'i përdorësh në skedarë të tjerë me „import“. Kështu e ndan kodin në pjesë të vogla e të rregullta.
Multi-line strings (""" """)
Tekstet me shumë rreshtaMe tre thonjëza (""" ose ''') shkruan tekst që zgjat disa rreshta, pa \n. Përdoren për email-e, HTML, SQL dhe docstrings.
Multiple inheritance & MRO
Trashëgimia e shumëfishtë dhe MROPython-i lejon një klasë të trashëgojë nga disa klasa. Kur disa prindër kanë të njëjtën metodë, MRO (Method Resolution Order) vendos cilën ta përdorë — e sheh me Klasa.__mro__.
Mutable default argument
Vlera e paracaktuar e ndryshueshmeNjë nga kurthet më të famshme të Python-it: po e vure një listë si vlerë të paracaktuar (def shto(x, lista=[])), e njëjta listë ripërdoret në çdo thirrje dhe mbledh vlera nga thirrjet e mëparshme. Përdor None dhe krijo listën brenda.
Negative indexing (v[-1])
Indekset negativeNë Python, indekset negative numërojnë nga fundi: v[-1] është elementi i fundit, v[-2] i parafundit. Shumë më e lehtë se v[len(v) - 1].
None (Python)
None është vlera e Python-it për „asgjë“ — si null në gjuhët e tjera. Një funksion pa return kthen None, dhe e kontrollon me „is None“.
Numbers in Python (int, float, //, **)
Numrat në PythonPython-i ka int për numra të plotë (pa kufi madhësie!) dhe float për numra me presje. / jep gjithmonë float, // pjesëtim të plotë, % mbetjen dhe ** fuqinë.
NumPy
NumPy-ja është libraria bazë e Python-it për llogaritje me numra: punon me vargje dhe matrica shumë shpejt. Pandas-i, libraritë e machine learning dhe shumë të tjera ndërtohen mbi të.
NumPy vectorization & broadcasting
Llogaritjet me vargje në NumPyMe NumPy, një veprim zbatohet te i gjithë vargu njëherësh, pa cikël: notat * 2 dyfishon çdo notë. Kjo quhet „vektorizim“ dhe është dhjetëra herë më e shpejtë se një cikël for në Python.
OpenCV
OpenCV është libraria më e njohur për përpunim fotosh dhe videosh: njeh fytyra, gjen skajet, lexon kamerën, ndryshon ngjyrat. Në Python e importon si cv2.
Operator overloading in Python (__add__)
Mbingarkimi i operatorëve në PythonMe metodat speciale si __add__, __eq__ dhe __lt__, objektet e tua punojnë me +, == dhe <. Kështu dy vektorë mund t'i mbledhësh si numra.
os & pathlib
Modulet os dhe pathlib punojnë me skedarë dhe dosje: Path("notat.txt").exists() kontrollon nëse ekziston, Path.cwd() jep dosjen aktuale, glob("*.py") gjen skedarët. pathlib është mënyra moderne.
Package
PaketëPaketa është një grup modulesh të bashkuara në një dosje, që ndahen me të tjerët si një e tërë. Shumë paketa të gatshme — si requests ose pandas — i instalon me pip dhe i përdor menjëherë.
pandas
Pandas-i është një librari Python për të punuar me tabela të dhënash — si Excel, por me kod. Me të lexon skedarë CSV, filtron rreshta, llogarit mesatare dhe bën analiza në pak rreshta.
pandas groupby & aggregation
Grupimi në pandasdf.groupby("klasa")["nota"].mean() i grupon rreshtat sipas një kolone dhe llogarit diçka për çdo grup — si GROUP BY në SQL ose Pivot Table në Excel.
pass
pass është një rresht që s'bën asgjë. Python-i nuk e lejon një bllok bosh, prandaj pass e mban vendin kur ende s'e ke shkruar kodin — p.sh. për një funksion që do ta mbarosh më vonë.
pdb & breakpoint()
Shkruaj breakpoint() në kod dhe Python-i ndalet aty, duke të lejuar të shohësh variablat dhe ta ekzekutosh rresht pas rreshti (n për tjetrin, p x për të printuar, c për të vazhduar). VS Code e bën të njëjtën me klikime.
PEP 8
PEP 8 është udhëzuesi zyrtar i stilit për kodin Python: 4 hapësira për dhëmbëzim, snake_case për emrat, rreshta jo shumë të gjatë. Mjete si Black ose Ruff e rregullojnë kodin vetë sipas tij.
pickle
pickle e ruan çdo objekt Python në një skedar binar dhe e rikthen më vonë. I shpejtë, por mos hap kurrë një skedar pickle nga dikush që s'e njeh — mund të ekzekutojë kod të rrezikshëm.
Pillow (PIL)
Pillow-i është libraria e thjeshtë për fotot në Python: hap, ndrysho madhësinë, pre, rrotullo dhe ruaj foto në formate të ndryshme. Shumë e mirë për automatizim.
pip
Pip-i është mjeti që instalon paketa Python nga interneti me një komandë të vetme. Shkruan „pip install“ dhe emrin e paketës në terminal, dhe ajo shkarkohet gati për përdorim.
Plotly
Plotly krijon grafikë interaktivë — mund t'u kalosh mausin sipër, t'i zmadhosh, t'i filtrosh — që hapen në shfletues ose në Jupyter. Plotly Express i bën me një rresht.
Poetry & uv
Poetry dhe uv janë mjete moderne që menaxhojnë paketat dhe ambientet virtuale të një projekti Python në një vend, me skedarin pyproject.toml. uv është veçanërisht shumë i shpejtë.
Polars
Polars-i është një librari e re për tabela të dhënash, si pandas, por shumë më e shpejtë (është shkruar në Rust dhe përdor të gjitha bërthamat). Popullore për të dhëna të mëdha.
pprint
pprint („pretty print“) i shfaq fjalorët dhe listat e mëdha me rreshta dhe dhëmbëzim, që t'i lexosh lehtë — shumë më mirë se print() për të dhëna JSON.
print()
print() është funksioni që shfaq tekst ose vlera në ekran (në terminal). Zakonisht është rreshti i parë që shkruan çdo fillestar në Python, dhe mjeti më i thjeshtë për të parë çfarë po ndodh në kod.
Protocol (structural typing)
Protocol në PythonProtocol përshkruan çfarë metodash duhet të ketë një objekt, pa e detyruar të trashëgojë nga asgjë — si interfejsat e TypeScript-it. Kontrolluesit e tipeve (mypy, pyright) e verifikojnë.
PyCharm
PyCharm-i është IDE-ja e JetBrains (të njëjtëve që bëjnë IntelliJ-n) e krijuar posaçërisht për Python: plotëson kodin, gjen gabimet, ka debugger dhe punon me venv. Versioni falas mjafton plotësisht për fillestarët.
Pydantic
Pydantic-i i validon të dhënat sipas type hints: e përshkruan formën me një klasë BaseModel dhe ai kontrollon dhe konverton vetë JSON-in që vjen. FastAPI-ja ndërtohet mbi të.
pyenv
pyenv të lejon të kesh disa versione të Python-it në të njëjtin kompjuter dhe të zgjedhësh cilin përdor çdo projekt. uv mund ta bëjë edhe këtë.
Pygame
Pygame-i është libraria e Python-it për të krijuar lojëra 2D: vizaton figura, lëviz personazhe, luan tinguj dhe lexon tastierën. Është mënyrë argëtuese për të mësuar ciklet, kushtet dhe klasat.
PyInstaller
PyInstaller e paketon programin tënd Python në një skedar .exe (ose aplikacion macOS) që e ekzekuton kushdo, edhe pa pasur Python të instaluar.
PyPI (Python Package Index)
PyPI (pypi.org) është depoja ku pip-i gjen paketat — mbi 500 000 librari falas. Edhe ti mund të publikosh paketën tënde atje me twine ose uv publish.
PyPy
PyPy është një version alternativ i Python-it me kompajler JIT, që shpesh e ekzekuton kodin e pastër Python disa herë më shpejt se CPython. Përdoret ndonjëherë në gara programimi.
PyQt & PySide
PyQt dhe PySide të lejojnë të ndërtosh programe kompjuteri me dritare profesionale në Python, duke përdorur framework-un Qt. Më të fuqishme se Tkinter.
pytest
pytest-i është mjeti më i përdorur për të shkruar teste në Python. Shkruan funksione që fillojnë me test_ dhe përdor assert; me komandën pytest i ekzekuton të gjitha dhe sheh cilat kaluan.
pytest fixtures
Një fixture përgatit diçka që u duhet testeve — një databazë provë, një përdorues, një skedar — dhe pytest-i ua jep vetë testeve që e kërkojnë si parametër.
Python
Python-i është një gjuhë programimi e njohur për kodin e qartë, që lexohet pothuajse si anglisht. Përdoret për ueb, analizë të dhënash, inteligjencë artificiale dhe automatizim — dhe shpesh është gjuha e parë që mësohet.
python -m http.server
Serveri i thjeshtë i Python-itMe python -m http.server 8000 nis menjëherë një server që shërben skedarët e dosjes aktuale — shumë praktik për të provuar një faqe HTML lokalisht pa instaluar asgjë.
Python exception types
Llojet e gabimeve në PythonGabimet më të shpeshta: ValueError (vlerë e gabuar, si int("abc")), TypeError (tip i gabuar, si "a" + 1), KeyError (çelës që s'ekziston), IndexError (indeks jashtë listës), ZeroDivisionError, AttributeError dhe NameError.
Python versions (Python 2 vs 3)
Versionet e Python-itPython 2 mbaroi në vitin 2020 — sot përdoret vetëm Python 3. Çdo vit del një version i ri (3.12, 3.13…) me shpejtësi dhe veçori të reja. Nëse një tutorial shkruan print "tung" pa kllapa, është Python 2 i vjetër.
Pythonic code
Kodi „pythonik“Kodi „pythonik“ përdor mënyrat natyrale të Python-it: for x in lista në vend të indekseve, enumerate, list comprehension, with për skedarët, unpacking. Lexohet më lehtë nga programuesit e tjerë Python.
PyTorch & TensorFlow
PyTorch dhe TensorFlow janë libraritë kryesore të Python-it për deep learning — për të ndërtuar dhe trajnuar rrjete neurale, shpesh në GPU. Shumica e modeleve moderne të IA-së janë ndërtuar me to.
raise
Me raise e „hedh“ vetë një gabim kur diçka nuk është në rregull — p.sh. kur dikush jep moshë negative. Kështu gabimi del menjëherë dhe qartë, në vend që programi të vazhdojë me të dhëna të gabuara.
random module
Moduli randomModuli random jep numra dhe zgjedhje të rastësishme: randint() për një numër, choice() për të zgjedhur nga një listë, shuffle() për ta përzier. Është ideal për lojëra, kuize dhe për të provuar programe.
range()
range() krijon një varg numrash njëri pas tjetrit, zakonisht për ta përdorur në një cikël for. range(5) jep 0, 1, 2, 3, 4 — fillon nga 0 dhe ndalet para 5-shit.
Raw strings (r"...")
Tekstet „të papërpunuara“Me r para thonjëzave, Python-i s'i trajton \ si karaktere të veçanta: r"C:\Users\Arta" mbetet siç është. Përdoren gjithmonë për regex dhe rrugë Windows-i.
re module (regex in Python)
Moduli reModuli re punon me shprehje të rregullta (regex): re.findall() gjen të gjitha përputhjet, re.sub() zëvendëson, re.match() kontrollon fillimin. Shkruaji modelet si r"..." që \ të mos ngatërrohet.
Reading & writing files
Leximi dhe shkrimi i skedarëveMe open() Python-i lexon dhe shkruan skedarë: „r“ për lexim, „w“ për shkrim (e fshin përmbajtjen e vjetër), „a“ për të shtuar në fund. Për tekst në shqip shto gjithmonë encoding="utf-8", që ë dhe ç të mos prishen.
Reading a traceback
Leximi i mesazhit të gabimitKur Python-i rrëzohet, të jep një „traceback“. Lexoje nga poshtë: rreshti i fundit tregon llojin e gabimit dhe pse; rreshtat sipër tregojnë rrugën — në cilin skedar dhe rresht ndodhi.
Recursion limit
Kufiri i rekursionitPython-i e ndal rekursionin pas rreth 1000 thirrjesh me „RecursionError: maximum recursion depth exceeded“, që të mos rrëzohet stack-u. Për rekursion të thellë, kthe zgjidhjen në cikël.
REPL (Python shell)
Konsola interaktiveREPL-i është konsola interaktive e Python-it ku shkruan një rresht kodi dhe sheh rezultatin menjëherë. E hap duke shkruar python3 në terminal — ideale për të provuar ide të vogla.
requests (library)
requests është libraria më e përdorur e Python-it për të folur me API dhe faqe interneti: me një rresht dërgon një kërkesë GET ose POST dhe merr përgjigjen, p.sh. si JSON.
requirements.txt
requirements.txt është skedari që i rendit të gjitha paketat që i duhen projektit tënd Python, me versionet e tyre. Kushdo që e merr projektin i instalon të gjitha me një komandë: pip install -r requirements.txt.
round() and banker's rounding
Rrumbullakimi në PythonShumë fillestarë habiten: round(2.5) jep 2, jo 3! Python-i rrumbullakon gjysmat te numri çift më i afërt („banker's rounding“), që gabimet të mos grumbullohen. Për para, përdor decimal.
scikit-learn
scikit-learn është libraria më e njohur e Python-it për machine learning klasik: klasifikim, regresion, grupim. Çdo model ka të njëjtat hapa: fit() për ta trajnuar dhe predict() për të parashikuar.
Scrapy
Scrapy është një framework i plotë për web scraping në shkallë të madhe: ndjek linqe, merr mijëra faqe paralelisht dhe i ruan të dhënat në JSON ose CSV. Për faqe të vogla mjafton BeautifulSoup.
Seaborn
Seaborn-i është ndërtuar mbi Matplotlib dhe bën grafikë statistikorë të bukur me një rresht — histograma, korrelacione, grafikë sipas kategorive — direkt nga një DataFrame i pandas.
secrets module
Moduli secretsPër fjalëkalime, token-a dhe kode verifikimi, mos përdor random — përdor secrets, që jep numra të rastësishëm të sigurt kriptografikisht.
Sending email with Python (smtplib)
Dërgimi i email-eve me Pythonsmtplib dhe email.message i lejojnë Python-it të dërgojë email përmes një serveri SMTP — p.sh. raporte automatike. Fjalëkalimin e email-it mbaje në variabla ambienti, jo në kod.
Set
BashkësiSet-i në Python është një koleksion pa renditje ku çdo vlerë shfaqet vetëm një herë. Përdoret për të hequr dublikatat ose për të kontrolluar shpejt nëse diçka ekziston.
Set operations (|, &, -)
Veprimet me bashkësiBashkësitë në Python kanë veprimet e matematikës: | (bashkimi), & (prerja), - (diferenca) dhe ^ (diferenca simetrike). Shumë të shpejta për të gjetur elementet e përbashkëta ose që mungojnë.
Shebang (#!/usr/bin/env python3)
Rreshti #!/usr/bin/env python3 në krye të skedarit i tregon Linux-it dhe macOS-it me çfarë ta ekzekutojë skriptin. Pas chmod +x, e nis thjesht me ./skripti.py.
shutil (copy & move files)
Moduli shutilshutil kopjon, lëviz dhe fshin skedarë e dosje të tëra: shutil.copy(), shutil.move(), shutil.make_archive() për ZIP. Kujdes me rmtree() — fshin pa kosh!
Slicing
PrerjeSlicing do të thotë të marrësh vetëm një pjesë të një liste ose teksti, me [fillimi:fundi]. Fundi nuk përfshihet: lista[1:3] jep elementet 1 dhe 2.
sorted() & sort()
Renditjasorted() kthen një listë të re të renditur, ndërsa lista.sort() e rendit listën ekzistuese. Me reverse=True rendit nga më i madhi, dhe me key= zgjedh sipas çfarë të renditet.
Sorting with key= (and lambda)
Renditja me key=sorted() dhe .sort() marrin key= — një funksion që tregon sipas çfarë të renditet. P.sh. key=len rendit sipas gjatësisë, key=lambda n: n["nota"] sipas notës. reverse=True e kthen mbrapsht.
sqlite3 (Python)
Python-i vjen me modulin sqlite3, që të lejon të përdorësh një databazë SQL të vërtetë në një skedar të vetëm, pa instaluar asgjë. Shkëlqyeshëm për projektet e para me databazë.
statistics module
Moduli statisticsModuli statistics llogarit mesataren (mean), mesoren (median), modën (mode) dhe devijimin standard (stdev) pa instaluar asgjë. Perfekt për detyra me nota ose të dhëna të vogla.
str.join()
", ".join(lista) i bashkon tekstet e një liste në një tekst të vetëm, me ndarësin mes tyre. Është shumë më i shpejtë se + në një cikël.
Streamlit
Streamlit-i të lejon ta kthesh një skript Python në një aplikacion web me butona, grafikë dhe tabela, pa ditur HTML apo JavaScript. Shumë i përdorur për demo të projekteve me të dhëna dhe IA.
String checks (isdigit, isalpha, startswith)
Kontrollet e tekstitTeksti ka metoda që pyesin për përmbajtjen: isdigit() (vetëm shifra?), isalpha() (vetëm shkronja?), startswith() dhe endswith(). Shumë të dobishme për të validuar hyrjen.
String methods (split, join, strip)
Metodat e tekstitMetodat e tekstit janë funksione të gatshme për të punuar me string-e: split() e ndan tekstin në listë, join() e bashkon, strip() i heq hapësirat në skaje, replace() zëvendëson fjalë, upper()/lower() i ndryshojnë shkronjat.
subprocess
subprocess.run() ekzekuton një komandë terminali nga Python-i dhe ta jep rezultatin — p.sh. git status ose ffmpeg. Kujdes: mos fut kurrë tekst nga përdoruesi direkt në komandë.
sys module (sys.argv)
Moduli sysModuli sys jep informacion për vetë Python-in dhe programin: sys.argv janë fjalët e shkruara pas emrit të programit në terminal, sys.exit() e mbyll programin, sys.version tregon versionin.
The Zen of Python (import this)
Zen-i i Python-itShkruaj import this dhe Python-i të shfaq 19 parime për kod të mirë — p.sh. „E bukura është më mirë se e shëmtuara“ dhe „Lexueshmëria ka rëndësi“. Shpjegojnë filozofinë e gjuhës.
threading & multiprocessing
threading ekzekuton disa punë njëkohësisht në të njëjtin proces — i mirë kur pret rrjetin ose skedarët. multiprocessing përdor procese të veçanta dhe të gjitha bërthamat e procesorit — i mirë për llogaritje të rënda.
time module (sleep, perf_counter)
Moduli timetime.sleep(2) e ndal programin për 2 sekonda, dhe time.perf_counter() mat sa zgjat një pjesë kodi. Për data dhe kalendarë, përdor datetime.
timeit
timeit e ekzekuton një copë kodi shumë herë dhe të tregon sa zgjat mesatarisht — mënyra e saktë për të krahasuar dy zgjidhje. Në Jupyter mjafton %timeit para rreshtit.
Tkinter
Tkinter-i është libraria e Python-it për të bërë programe me dritare, butona dhe fusha teksti (GUI). Vjen bashkë me Python-in, prandaj është mënyra më e lehtë për aplikacionin e parë grafik.
TOML & tomllib
TOML është një format i lexueshëm për skedarë konfigurimi (si pyproject.toml). Që nga Python 3.11, tomllib i lexon pa instaluar asgjë. Për skedarë .ini të vjetër ka configparser.
True, False & bool()
Vlerat logjike në PythonNë Python, vlerat logjike shkruhen me shkronjë të madhe: True dhe False. bool() të tregon nëse një vlerë llogaritet si e vërtetë — 0, "", [] dhe None janë false, pothuajse çdo gjë tjetër është true.
try / except
try/except është mënyra si Python-i kap gabimet që të mos rrëzohet programi. Kodin e rrezikshëm e vë te try, dhe te except shkruan çfarë ndodh nëse diçka shkon keq — p.sh. kur përdoruesi shkruan tekst në vend të numrit.
try / except / else / finally
Përveç except, blloku try mund të ketë else (ekzekutohet vetëm nëse s'pati gabim) dhe finally (ekzekutohet gjithmonë, me apo pa gabim — për pastrim).
Tuple
Tuple-i është si një listë, por nuk mund të ndryshohet pasi krijohet. Shkruhet me kllapa të rrumbullakëta ( ) dhe përdoret për të dhëna që duhet të mbeten fikse, si koordinatat.
turtle (Python)
Breshka e Python-itModuli turtle vizaton në ekran duke lëvizur një „breshkë“ me komanda si forward(100) dhe left(90). Është mënyrë argëtuese për fëmijët dhe fillestarët për të mësuar ciklet dhe funksionet.
Type checkers (mypy, pyright)
Kontrolluesit e tipevePython-i s'i kontrollon vetë type hints gjatë ekzekutimit. Mjete si mypy dhe pyright (që e përdor VS Code) i lexojnë dhe të tregojnë gabimet e tipeve para se ta nisësh programin.
Type hints
Shënimet e tipitType hints janë shënime opsionale në Python që tregojnë çfarë tipi pret një funksion dhe çfarë kthen — p.sh. emri: str. Python-i s'i detyron, por IDE-ja i përdor për të të paralajmëruar për gabime.
TypedDict
TypedDict përshkruan formën e një fjalori — cilat çelësa ka dhe çfarë tipi janë vlerat — që editori të të paralajmërojë kur gabon një çelës. Shumë i dobishëm për të dhëna JSON.
unittest.mock
unittest.mock zëvendëson pjesë të kodit me objekte false gjatë testeve — p.sh. një kërkesë në internet ose dërgimin e email-it — që ta testosh vetëm logjikën tënde.
Unpacking (a, b = b, a)
ShpaketimiShpaketimi të lejon t'i nxjerrësh vlerat e një liste ose tuple-i direkt në variabla: x, y = (3, 4). Me të, dy variabla i ndërron në një rresht: a, b = b, a.
uuid
uuid4() krijon një ID unike si "9f1c…" që praktikisht s'përsëritet kurrë — e dobishme për emra skedarësh, ID databaze ose token-a.
Variable
VariabëlVariabla është një emër që i jep një vlere, që ta ruash dhe ta përdorësh më vonë në program. Vlera mund të ndryshojë ndërsa programi punon — prandaj quhet „variabël“, pra e ndryshueshme.
Virtual environment
Mjedis virtualMjedisi virtual është një dosje e veçantë ku çdo projekt Python i mban paketat e veta, pa i përzier me projektet e tjera. Kështu një projekt mund të përdorë një version të paketës, e tjetri një version tjetër.
Walrus operator (:=)
Operatori „walrus“Operatori := (i quajtur „walrus“ sepse duket si sytë dhe dhëmbët e një deti-lope) cakton një vlerë dhe e përdor në të njëjtin moment — p.sh. brenda një if ose while.
Web scraping
Nxjerrja e të dhënave nga faqetWeb scraping-u është marrja automatike e të dhënave nga faqet e internetit me kod — p.sh. çmimet ose lajmet. Në Python përdoren requests dhe BeautifulSoup. Kontrollo gjithmonë rregullat e faqes (robots.txt) dhe mos e mbingarko serverin.
While loop
Cikli whileCikli while e përsërit kodin për sa kohë një kusht është i vërtetë. Përdoret kur nuk e di paraprakisht sa herë do të përsëritet — por kujdes: nëse kushti nuk bëhet kurrë false, cikli nuk mbaron kurrë.
with (context manager)
Fjala with në Python e hap diçka — p.sh. një skedar — dhe kujdeset ta mbyllë vetë kur mbaron, edhe nëse ndodh një gabim. Kështu s'harron kurrë ta mbyllësh.
zip()
zip() i bashkon dy ose më shumë lista element për element: i pari me të parin, i dyti me të dytin, e kështu me radhë.
zipfile
Moduli zipfile krijon dhe hap skedarë ZIP nga Python-i — p.sh. për të paketuar raporte ose për të nxjerrë të dhëna nga një arkiv i shkarkuar.