JavaScript
Gjuha e ueb-it: nga butonat në shfletues te serverët me Node.js. · 201 terma
"use strict"
Modaliteti strikt"use strict" në krye të një skedari e ndez modalitetin strikt: JavaScript-i bëhet më i rreptë dhe i kthen disa gabime të heshtura në gabime të qarta — p.sh. përdorimin e një variable pa e deklaruar. Modulet ES dhe class-at janë strikte automatikisht.
=== vs ==
Barazia e rreptëNë JavaScript, === kontrollon nëse dy vlera janë të barabarta edhe në tip, ndërsa == përpiqet t'i kthejë në të njëjtin tip para krahasimit — gjë që sjell surpriza, si "5" == 5 → true. Përdor gjithmonë ===.
0.1 + 0.2 !== 0.3
Pse 0.1 + 0.2 s'është 0.3Në JavaScript, 0.1 + 0.2 jep 0.30000000000000004, sepse numrat ruhen në binar dhe disa thyesa s'paraqiten saktë. Për para, puno me centë (numra të plotë) ose rrumbullakos në fund.
AbortController
AbortController të lejon ta anulosh një fetch që po pret — p.sh. kur përdoruesi shkruan shpejt në kërkim dhe kërkesa e vjetër s'duhet më, ose kur kalon një kohë e caktuar.
addEventListener
addEventListener i thotë një elementi: „kur të ndodhë kjo ngjarje (click, input, submit…), ekzekuto këtë funksion“. Është mënyra kryesore si faqja reagon ndaj përdoruesit.
Angular
Angular-i është një framework i madh i Google-it për aplikacione ueb, i shkruar me TypeScript. Vjen me shumë gjëra të gatshme dhe rregulla të qarta, ndaj e përdorin shpesh kompanitë e mëdha dhe projektet afatgjata.
Array sort (JavaScript)
Renditja e vargjeve në JSsort() rendit një varg, por kujdes: si parazgjedhje i krahason si tekst, prandaj [10, 9, 1].sort() jep [1, 10, 9]! Për numra jep funksionin (a, b) => a - b, dhe për tekst shqip përdor localeCompare që ë-ja dhe ç-ja të dalin në vendin e duhur.
Array.from & Array.isArray
Array.from() krijon një varg të vërtetë nga diçka që ngjan si varg — një NodeList nga querySelectorAll, një tekst, një Set. Array.isArray() kontrollon nëse një vlerë është vërtet varg.
Array.reduce
reduce() e përshkon vargun dhe e „mbledh“ në një vlerë të vetme — shumë, objekt ose çdo gjë tjetër. Merr një funksion (akumuluesi, elementi) dhe një vlerë fillestare.
Arrow function (=>)
Funksion shigjetëFunksioni shigjetë është një mënyrë më e shkurtër për të shkruar funksione në JavaScript, me simbolin =>. Përdoret shumë për funksione të vogla që i jep si argument, p.sh. te addEventListener.
Astro
Astro-ja është një framework për faqe të shpejta me shumë përmbajtje — blogje, dokumentacion, portofolio. Si parazgjedhje dërgon HTML pa JavaScript, dhe shton interaktivitet vetëm aty ku duhet („ishuj“).
async / await
async/await është mënyra e lexueshme për të punuar me Promise-at. Funksioni shënohet async, dhe me await pret rezultatin e një pune që zgjat (si fetch) sikur të ishte kod i zakonshëm, rresht pas rreshti — pa zinxhirë .then().
Async iteration (for await...of)
Përsëritja asyncfor await...of përshkon vlera që vijnë në mënyrë async — p.sh. faqe nga një API ose copa nga një stream — duke pritur secilën me radhë.
Axios
Axios-i është një librari e njohur për të bërë kërkesa HTTP nga JavaScript-i — si fetch, por me disa lehtësi: e kthen JSON-in vetë, ka timeout dhe i trajton gabimet e serverit si gabime. Sot fetch-i mjafton shpesh, por Axios-in do ta takosh në shumë projekte.
Babel & transpiling
Babel dhe transpilimiBabel e „përkthen“ JavaScript-in modern në version më të vjetër që e kuptojnë edhe shfletuesit e vjetër, dhe JSX-in në JavaScript të zakonshëm. Sot shpesh e zëvendësojnë esbuild dhe SWC, që janë më të shpejtë.
BigInt
Numrat e zakonshëm në JS janë të saktë vetëm deri te 2^53. BigInt (me n në fund: 123n) ruan numra të plotë sa të duash të mëdhenj — p.sh. për ID të mëdha ose kriptografi.
Block scope vs function scope
Fusha e bllokut dhe e funksionitlet dhe const jetojnë vetëm brenda bllokut {} ku krijohen; var jeton në gjithë funksionin. Prandaj var brenda një for-i „rrjedh“ jashtë tij — një burim i vjetër gabimesh.
Buffer (Node.js)
Buffer ruan të dhëna binare (bajtë) në Node.js — p.sh. imazhe, skedarë ose paketa rrjeti. Buffer.from("tekst") e kthen tekstin në bajtë, dhe .toString("base64") e kodon.
Bundlers (Vite, webpack, Rollup)
Bundler-atNjë bundler merr qindra skedarë JS, CSS dhe imazhe dhe i bashkon e optimizon në pak skedarë për shfletuesin. Vite (me Rollup/Rolldown) është standardi i ri; webpack është më i vjetër, por ende shumë i përhapur.
call, apply & bind
Këto tre metoda vendosin se çfarë është this brenda një funksioni. call() dhe apply() e thërrasin menjëherë; bind() kthen një funksion të ri me this të fiksuar — i dobishëm për event handler-a.
Callback hell
Callback hell është kur callback-et futen brenda callback-eve aq shumë herë sa kodi bëhet një „piramidë“ e vështirë për t'u lexuar. Promise-t dhe async/await u krijuan pikërisht për ta zgjidhur këtë.
Canvas API
Elementi <canvas> është një telajo ku vizaton me JavaScript: figura, imazhe, grafikë dhe lojëra 2D. getContext("2d") jep metoda si fillRect() dhe arc().
Chart.js
Chart.js të lejon të vizatosh grafikë — kolona, vija, byrekë — me pak rreshta JavaScript. Për vizualizime më komplekse dhe të personalizuara përdoret D3.js.
Checking response.ok
Kontrolli i përgjigjes së fetchfetch() s'hedh gabim kur serveri kthen 404 ose 500 — vetëm kur s'ka fare lidhje. Prandaj kontrollo gjithmonë response.ok (true për statuset 200–299) para se ta lexosh përgjigjen.
class (JavaScript)
Klasa në JavaScriptKlasat në JavaScript janë shabllone për të krijuar objekte me të njëjtat veti dhe metoda. constructor() vendos vlerat fillestare, dhe me new krijon objekte të reja nga klasa.
classList
classList të lejon t'i shtosh (add), heqësh (remove) ose ndërrosh (toggle) klasat CSS të një elementi nga JavaScript-i. Është mënyra më e pastër për të ndryshuar pamjen — stilin e lë te CSS-ja, JS-ja vetëm ndërron klasën.
Clipboard API
navigator.clipboard.writeText() e kopjon tekstin në clipboard, ashtu si butoni „Kopjo“ te shembujt e kodit në këtë fjalor. Punon vetëm në faqe me HTTPS dhe pas një veprimi të përdoruesit, si një klik.
Closure
Closure-i është kur një funksion „mban mend“ variablat e vendit ku u krijua, edhe pasi ai vend ka mbaruar së ekzekutuari. Përdoret shumë për numërues, për të fshehur të dhëna dhe në callback-e.
CommonJS (require, module.exports)
CommonJS është sistemi i vjetër i moduleve në Node.js: require() për të importuar, module.exports për të eksportuar. Sot standardi është import/export (ES Modules), por do ta takosh në shumë projekte të vjetra.
console methods (table, warn, group)
Metodat e consolePërveç console.log(), ka console.table() (shfaq vargje si tabelë), console.warn() dhe console.error() (me ngjyra), console.group() (grupon mesazhet) dhe console.dir() (shqyrton objektet).
createElement & appendChild
Me document.createElement() krijon një element të ri HTML nga JavaScript-i, i jep tekst dhe klasa, dhe me append() e vendos në faqe. Me remove() e heq. Kështu ndërtohen listat dinamike — p.sh. rezultatet e kërkimit.
Currying & partial application
CurryingCurrying e kthen një funksion me shumë argumente në një varg funksionesh me nga një: mblidh(2)(3). Kështu krijon funksione të specializuara: const shto10 = mblidh(10).
CustomEvent
Mund të krijosh ngjarjet e tua në DOM me new CustomEvent("shportaNdryshoi", { detail: ... }) dhe dispatchEvent(). Pjesë të tjera të faqes i dëgjojnë me addEventListener.
D3.js
D3.js lidh të dhënat me elemente SVG dhe HTML për të krijuar vizualizime të personalizuara — grafikë, harta, diagrame interaktive. Më i vështirë se Chart.js, por pa kufi.
data-* attributes & dataset
Atributet data-*Atributet data-* të lejojnë të ruash të dhëna shtesë në një element HTML (data-id="api"), dhe në JavaScript i lexon me element.dataset.id. Shumë praktike për butonat brenda një liste.
Date
Data dhe ora në JavaScriptObjekti Date në JavaScript punon me data dhe orë: të jep datën e sotme, i krahason datat dhe i formaton. Kujdes: muajt numërohen nga 0, pra janari është muaji 0.
date-fns, Day.js & Temporal
Libraritë e datave në JSObjekti Date i JavaScript-it është i vështirë (muajt nisin nga 0!). Libraritë date-fns dhe Day.js e lehtësojnë formatimin dhe llogaritjet; Temporal është API-ja e re standarde që e zëvendëson. Moment.js është i vjetruar.
Debounce & throttle
Debounce pret derisa përdoruesi të ndalojë për një moment (p.sh. 300 ms pa shtypur) para se ta ekzekutojë funksionin — ideal për kërkimin ndërsa shkruan. Throttle e lejon funksionin të ekzekutohet maksimumi një herë në një interval — ideal për scroll.
debugger statement & breakpoints
Po shkrove debugger; në kod dhe e ke hapur DevTools-in, shfletuesi e ndal programin aty. Pastaj e ekzekuton hap pas hapi dhe sheh vlerat e variablave — shumë më mirë se console.log kudo.
Default parameters
Parametrat e paracaktuarParametrave të një funksioni mund t'u japësh vlerë të paracaktuar me =. Nëse kush e thërret funksionin s'e jep atë vlerë, përdoret e paracaktuara në vend të undefined.
Deno & Bun
Deno-ja dhe Bun-i janë alternativa më të reja të Node.js-it për ta ekzekutuar JavaScript-in jashtë shfletuesit. Bun-i është i njohur për shpejtësinë, Deno-ja për sigurinë; të dy e mbështesin TypeScript-in pa konfigurim shtesë.
Destructuring
ShpërbërjeDestructuring është një mënyrë e shkurtër për t'i nxjerrë vlerat nga një objekt ose varg direkt në variabla, në një rresht të vetëm.
DOM traversal (parent, children, closest)
Lëvizja nëpër DOMNga një element mund të lëvizësh: parentElement (prindi), children (fëmijët), nextElementSibling (vëllai i radhës) dhe closest(".karta") (paraardhësi më i afërt që përputhet).
dotenv & process.env
process.env jep variablat e ambientit në Node.js — çelësat API, fjalëkalimet e databazës. Gjatë zhvillimit i shkruan në një skedar .env, dhe dotenv (ose node --env-file) i ngarkon. Mos e ngarko kurrë .env në GitHub!
Drag & drop (HTML5)
Tërheqja dhe lëshimiMe draggable="true" dhe ngjarjet dragstart, dragover dhe drop, lejon përdoruesin të tërheqë elementë ose skedarë — p.sh. për të ngarkuar foto ose për renditje kartash.
Dynamic import()
Importi dinamikimport("./modul.js") ngarkon një modul vetëm kur të duhet dhe kthen një promise. Bundler-at e ndajnë kodin automatikisht, kështu faqja ngarkohet më shpejt.
ECMAScript versions (ES6, ES2024)
Versionet e ECMAScriptECMAScript është standardi zyrtar i JavaScript-it. ES6 (2015) solli let/const, arrow functions, class dhe modules; që atëherë del një version çdo vit (ES2024, ES2025…). Komiteti TC39 vendos çfarë shtohet.
Electron
Electron-i të lejon të ndërtosh programe kompjuteri (Windows, macOS, Linux) me HTML, CSS dhe JavaScript. VS Code, Discord dhe Slack janë ndërtuar me të.
Error types (TypeError, ReferenceError)
Llojet e gabimeve në JSGabimet më të shpeshta në JS: ReferenceError (përdor një variabël që s'ekziston), TypeError (p.sh. „x is not a function“ ose lexon një veti nga undefined), SyntaxError (kod i shkruar gabim) dhe RangeError (vlerë jashtë kufijve).
ESLint & Prettier
ESLint gjen gabime dhe praktika të këqija në kod (variabla të papërdorura, == në vend të ===); Prettier e formaton kodin automatikisht. Biome bën të dyja, shumë më shpejt.
Event bubbling & delegation
Përhapja e ngjarjeveKur klikon një element, ngjarja „ngjitet“ edhe te prindërit e tij, deri te document — kjo quhet bubbling. Kjo të lejon të vendosësh një listener të vetëm te prindi për qindra elemente fëmijë (event delegation), në vend të një për secilin.
Event delegation
Delegimi i ngjarjeveNë vend që t'i shtosh një listener çdo butoni, shtoja një të vetëm prindit dhe kontrollo e.target. Funksionon edhe për elementë të shtuar më vonë dhe kursen memorie.
Event loop
Cikli i ngjarjeveEvent loop-i është mënyra si JavaScript-i, që bën vetëm një gjë njëherësh, arrin t'i përballojë klikimet, kohëmatësit dhe kërkesat në rrjet: punët që presin futen në radhë dhe ekzekutohen një nga një, sapo të mbarojë kodi aktual.
event.preventDefault()
Çdo funksion që dëgjon një ngjarje merr një objekt event me detaje — p.sh. e.target është elementi i klikuar. Me e.preventDefault() e ndal sjelljen normale të shfletuesit, si rifreskimin e faqes kur dërgohet një formular.
EventEmitter (Node.js)
Në Node.js, EventEmitter të lejon të krijosh ngjarjet e tua: .on("emri", fn) dëgjon dhe .emit("emri", të_dhëna) i njofton të gjithë dëgjuesit. Streams, serverët HTTP dhe socket-at e përdorin.
Express middleware
Te Express, middleware janë funksione (req, res, next) që ekzekutohen para route-it: për log, autentikim, CORS ose leximin e JSON-it. next() ia kalon kërkesën të radhës.
Express.js
Express-i është framework-u më i njohur për të ndërtuar backend me Node.js: me pak rreshta krijon një server që pret kërkesa dhe kthen faqe ose JSON — shpesh hapi i parë drejt ndërtimit të API-ve.
extends & super (JS)
Trashëgimia në JavaScriptMe class Qen extends Kafshe, klasa e re trashëgon gjithçka nga prindi. super(...) thërret konstruktorin e prindit dhe super.metoda() versionin e tij të metodës.
Fastify, Hono & Koa
Alternativa moderne të Express-it: Fastify (shumë i shpejtë, me validim), Hono (i vogël, punon edhe në Cloudflare Workers dhe Bun) dhe Koa (nga autorët e Express-it).
find, some, every, includes
Metodat e kërkimit në vargKëto metoda kërkojnë brenda një vargu: find() kthen elementin e parë që plotëson një kusht, some() pyet „a ka të paktën një?“, every() „a janë të gjithë?“, dhe includes() „a gjendet kjo vlerë?“.
flat & flatMap
flat() e „rrafshon“ një varg me vargje brenda ([[1,2],[3]] → [1,2,3]). flatMap() bën map dhe pastaj flat në një hap.
for...of & forEach
for...of dhe forEach() janë mënyrat më të thjeshta për të kaluar nëpër çdo element të një vargu në JavaScript, pa u marrë me indekse. for...in, ndërkaq, kalon nëpër çelësat e një objekti.
FormData
new FormData(formulari) mbledh vetë të gjitha fushat e formularit. Mund ta dërgosh direkt me fetch (edhe me skedarë) ose ta kthesh në objekt me Object.fromEntries().
fs module (Node.js)
Moduli fs në Node.jsModuli fs i Node.js-it lexon dhe shkruan skedarë në kompjuter: readFile(), writeFile(), mkdir(). Versioni fs/promises punon me await. Ky fjalor e përdor për të ndërtuar faqet e veta.
Function composition (pipe, compose)
Përbërja e funksionevePërbërja lidh disa funksione të vogla në një të madh: rezultati i njërit bëhet hyrje e tjetrit. pipe(f, g, h)(x) është h(g(f(x))) — më e lexueshme.
Functions in JavaScript
Funksionet në JavaScriptNë JavaScript një funksion mund të shkruhet si deklaratë (function mblidh(a, b) {}), si shprehje (const mblidh = function() {}) ose si arrow function (const mblidh = (a, b) => a + b). Funksionet janë vlera: mund t'i ruash në variabla dhe t'ua japësh funksioneve të tjera.
Generators (function*)
Gjeneratorët në JavaScriptNjë funksion gjenerator (function*) mund të „pushojë“ me yield dhe të vazhdojë më vonë, duke dhënë vlera një nga një. Ideal për sekuenca të gjata ose të pafundme.
Geolocation & Notifications API
navigator.geolocation jep vendndodhjen e përdoruesit (pasi të japë leje), dhe Notification API shfaq njoftime në sistem. Të dyja kërkojnë HTTPS dhe leje të qartë.
Getters & setters (JS)
Me get dhe set, një veti e objektit duket si fushë e zakonshme, por në fakt ekzekuton kod — p.sh. llogarit emrin e plotë ose kontrollon vlerën para se ta ruajë.
Higher-order functions
Funksionet e rendit të lartëNjë funksion i rendit të lartë merr një funksion tjetër si parametër ose kthen një funksion. map, filter, addEventListener dhe setTimeout janë të gjitha të tilla.
History API (pushState)
History API e ndryshon adresën në shfletues pa e ringarkuar faqen (history.pushState), dhe të njofton kur përdoruesi shtyp „Prapa“ (popstate). Kështu punojnë SPA-të — përfshirë këtë fjalor.
Hoisting
Ngritja (hoisting)Hoisting është sjellja e JavaScript-it që i „ngre“ deklarimet e funksioneve dhe të variablave në krye të kodit para se ta ekzekutojë. Prandaj mund ta thërrasësh një funksion para se ta kesh shkruar — por me let/const s'mund ta përdorësh variablën para deklarimit.
htmx & Alpine.js
htmx të lejon të bësh kërkesa AJAX direkt nga atributet HTML (hx-get, hx-post), pa shkruar JavaScript. Alpine.js shton interaktivitet të vogël (menytë, modalet) me atribute si x-data. Të dyja janë shumë të lehta.
http module (Node.js)
Serveri HTTP në Node.jsNode.js mund të krijojë një server web pa asnjë librari: http.createServer() merr çdo kërkesë dhe ti shkruan përgjigjen. Express-i është ndërtuar mbi këtë.
IIFE (immediately invoked function)
Funksioni që thirret menjëherëNjë IIFE është funksion që krijohet dhe thirret në të njëjtin moment: (() => { ... })(). Para modulëve ES përdorej për të fshehur variablat nga fusha globale.
includes, some & every
includes(x) kontrollon nëse vargu ka një vlerë; some(fn) nëse të paktën një element plotëson kushtin; every(fn) nëse të gjithë e plotësojnë. Të tria kthejnë true/false.
IndexedDB
IndexedDB është një databazë e vërtetë brenda shfletuesit, për shumë të dhëna (MB ose GB) dhe për aplikacione që punojnë offline. API-ja është e vështirë, prandaj përdoren librari si idb ose Dexie.
innerHTML vs textContent
Të dyja e ndryshojnë përmbajtjen e një elementi: textContent e fut si tekst të thjeshtë, ndërsa innerHTML e lexon si HTML. Me tekst që vjen nga përdoruesit përdor gjithmonë textContent — innerHTML ua hap derën sulmeve XSS.
input vs change events
Ngjarjet input dhe changeinput ndodh sa herë ndryshon teksti (çdo shkronjë) — ideal për kërkim të drejtpërdrejtë. change ndodh vetëm kur përdoruesi mbaron (largohet nga fusha ose zgjedh opsion).
input, change & submit events
Ngjarjet e formularëveFormularët kanë ngjarjet e veta: input ndodh me çdo shkronjë që shkruhet, change kur fusha humbet fokusin ose zgjidhet një opsion, submit kur dërgohet formulari, dhe keydown kur shtypet një tast.
IntersectionObserver
IntersectionObserver të njofton kur një element hyn ose del nga ekrani gjatë scroll-it. Përdoret për lazy loading të fotove, infinite scroll dhe animacione që nisin kur e sheh elementin.
Intl & toLocaleString
Objekti Intl i formaton numrat, paratë dhe datat sipas gjuhës dhe vendit: (1234.5).toLocaleString("sq-AL") jep „1 234,5“. Kështu faqja duket e natyrshme për përdoruesit shqiptarë.
Iterators & iterables (JS)
Iteratorët në JavaScriptÇdo gjë që punon me for...of (vargje, string-e, Map, Set) është „iterable“: ka një metodë [Symbol.iterator]() që kthen një objekt me next(). Mund t'i bësh edhe objektet e tua iterable.
JavaScript
JavaScript-i është gjuha e programimit që i jep jetë faqes: reagon kur klikon një buton, ndryshon përmbajtjen pa e rifreskuar faqen, kontrollon formularët. Punon drejtpërdrejt në shfletues, e me Node.js mund të punojë edhe në server.
Jest & Vitest
Jest-i dhe Vitest-i janë mjetet më të përdorura për të shkruar teste në JavaScript. Shkruan test() me një përshkrim dhe kontrollon me expect(...).toBe(...); komanda npm test i ekzekuton të gjitha.
jQuery
jQuery-ja është një librari JavaScript shumë e vjetër dhe e famshme që e bënte më të lehtë punën me DOM-in dhe kërkesat në rrjet, me shenjën $. Sot JavaScript-i i ka vetë shumicën e këtyre aftësive, por do ta takosh ende në shumë faqe të vjetra.
JSDoc
JSDoc janë komente /** ... */ mbi funksionet që përshkruajnë parametrat dhe vlerën kthyese me @param dhe @returns. Editori (VS Code) i lexon dhe të jep plotësim e kontroll tipesh, edhe pa TypeScript.
JSON.parse & JSON.stringify
JSON.stringify() e kthen një objekt JavaScript në tekst JSON — p.sh. për ta dërguar te serveri ose për ta ruajtur në localStorage. JSON.parse() bën të kundërtën: e kthen tekstin JSON sërish në objekt.
Keyboard events (keydown)
Ngjarjet e tastierëskeydown ndodh kur shtypet një tast, keyup kur lëshohet. e.key të tregon cili tast ("Enter", "ArrowUp", "a"), dhe e.ctrlKey/e.metaKey nëse mbahet Ctrl ose Cmd.
Labels & breaking nested loops
Etiketat për ciklet e ndërthururaPër të dalë nga dy cikle njëherësh, i vë ciklit të jashtëm një etiketë (jashte:) dhe shkruan break jashte;. Rrallë përdoret, por shmang flamujt e komplikuar.
Learning JavaScript: a roadmap
Si ta mësosh JavaScriptRruga e zakonshme: bazat (variabla, funksione, vargje, objekte) → DOM dhe ngjarjet → fetch dhe async/await → modulet dhe npm → një framework (React, Vue ose Svelte) → Node.js dhe TypeScript. javascript.info dhe MDN janë burime të shkëlqyera falas.
let, const & var
Në JavaScript, variablat krijohen me let (vlera mund të ndryshojë), const (vlera s'ricaktohet) ose var (mënyra e vjetër, që sot shmanget). Rregulli i thjeshtë: përdor const kudo, dhe let vetëm kur vlera duhet të ndryshojë.
localStorage & sessionStorage
localStorage ruan tekst në shfletues që mbetet edhe pasi mbyllet faqja (p.sh. tema e errët); sessionStorage fshihet kur mbyllet skeda. Për objekte, përdor JSON.stringify/parse.
Lodash
Lodash është një librari me qindra funksione ndihmëse: debounce, cloneDeep, groupBy, uniq… Shumë prej tyre tani ekzistojnë në vetë JavaScript-in, por ende përdoret gjerësisht.
Logical assignment (||=, &&=, ??=)
Caktimi logjikx ||= 5 cakton 5 vetëm nëse x është falsy; x ??= 5 vetëm nëse është null/undefined; x &&= f(x) vetëm nëse është truthy. Mënyrë e shkurtër për vlera fillestare.
Loops in JavaScript (for, while)
Ciklet në JavaScriptJavaScript-i ka for klasik (let i = 0; i < n; i++), while, do-while, for...of për vlerat e një vargu dhe for...in për çelësat e një objekti. Për vargje, for...of dhe metodat si forEach janë më të lexueshme.
Map & Set
Map dhe Set janë struktura të dhënash në JavaScript: Map ruan çifte çelës–vlerë (si një objekt, por çelësi mund të jetë çfarëdo), Set ruan vlera unike pa dublikata.
map, filter & reduce
Metodat e vargjevemap(), filter() dhe reduce() janë metodat më të përdorura të vargjeve në JavaScript: map e ndryshon çdo element, filter mban vetëm ata që plotësojnë një kusht, reduce i bashkon të gjithë në një vlerë (p.sh. shumën).
Math methods (round, floor, max)
Metodat e Math në JSMath.round() rrumbullakos, Math.floor() poshtë, Math.ceil() lart, Math.max()/min() gjejnë më të madhin/vogëlin, Math.abs() vlerën absolute. Math.max(...vargu) punon me spread.
Math.random()
Math.random() jep një numër të rastësishëm mes 0 dhe 1. Bashkë me Math.floor() e përdor për të marrë një numër të plotë të rastësishëm — p.sh. për zare, lojëra ose për të zgjedhur një term të rastit.
Memoization in JavaScript
Memoizimi në JavaScriptMemoizimi ruan rezultatin e një funksioni për argumente të caktuara, që herën tjetër ta kthejë menjëherë pa e llogaritur sërish. useMemo i React-it bazohet në këtë ide.
Memory leaks in JavaScript
Rrjedhjet e memories në JSEdhe me garbage collector, JS mund të ketë rrjedhje: listener-a që s'hiqen kurrë, setInterval pa clearInterval, ose referenca te elementë DOM të fshirë. Paneli Memory i DevTools i gjen.
Microtasks vs macrotasks
Mikrodetyrat dhe makrodetyratEvent loop-i ka dy radhë: mikrodetyrat (promise, queueMicrotask) ekzekutohen menjëherë pas kodit aktual, para makrodetyrave (setTimeout, ngjarjet). Prandaj një promise mbaron para një setTimeout(0).
Mocking in tests (vi.fn, jest.fn)
Imitimi në testeNjë „mock“ zëvendëson një funksion të vërtetë (p.sh. fetch ose dërgimin e emailit) me një të rremë gjatë testit, që të kontrollosh si u thirr pa e bërë vërtet.
Module & factory patterns (JS)
Modelet e modulit dhe fabrikës në JSNë JS, shpesh në vend të klasave përdoren „factory functions“ që kthejnë objekte, dhe closure për të fshehur të dhënat private — modeli i modulit.
Modules (import / export)
Modulet në JavaScriptModulet të lejojnë ta ndash kodin JavaScript në shumë skedarë: me export e bën diçka të përdorshme jashtë skedarit, me import e merr në një skedar tjetër. Ky fjalor punon kështu: main.js importon views.js dhe data.js.
MutationObserver & ResizeObserver
MutationObserver njofton kur ndryshon DOM-i (shtohen ose hiqen elemente); ResizeObserver kur ndryshon madhësia e një elementi — më mirë se të dëgjosh resize të dritares.
Named vs default exports
Eksportet me emër dhe defaultNjë modul mund të ketë shumë eksporte me emër (export function a) dhe një default (export default). Importet me emër përdorin kllapa: import { a } from; default-i jo: import X from.
NaN (Not a Number)
NaN do të thotë „Not a Number“ — „nuk është numër“. E merr kur një llogaritje me numra dështon, p.sh. Number("abc") ose 0/0. Çudia: NaN s'është i barabartë as me veten, ndaj kontrollohet me Number.isNaN().
Next.js
Next.js-i është një framework mbi React-in për ndërtimin e faqeve të plota: të jep faqe me URL të vërteta, HTML të gatshëm për Google-in dhe backend në të njëjtin projekt. Është krijuar nga Vercel-i.
node_modules
node_modules është dosja ku npm-ja i instalon të gjitha paketat e projektit — shpesh me mijëra skedarë. S'e ngarkon kurrë në GitHub (shtoje në .gitignore): kushdo e krijon sërish me npm install nga package.json.
Node.js
Node.js e lejon JavaScript-in të punojë jashtë shfletuesit — në kompjuterin tënd ose në server. Me të ndërtohen backend-e, mjete për terminal dhe shumë më tepër.
Node.js versions & nvm
Versionet e Node.jsNode.js nxjerr një version të ri çdo 6 muaj; versionet çift (20, 22, 24) bëhen LTS me mbështetje të gjatë. nvm ose fnm të lejojnë të ndërrosh versionin për çdo projekt.
nodemon & node --watch
nodemon (ose node --watch në versionet e reja) e rinis vetë serverin Node sa herë ruan një skedar. S'ke pse e ndal dhe e nis me dorë pas çdo ndryshimi.
npm scripts
Te package.json, seksioni "scripts" ruan komanda me emra: "dev": "vite", "test": "vitest". I ekzekuton me npm run dev — që i gjithë ekipi të përdorë të njëjtat komanda.
npm/pnpm workspaces
Workspaces të lejojnë të mbash disa paketa (p.sh. web, api, shared) në një repo të vetëm dhe t'i lidhësh me njëra-tjetrën. Turborepo dhe Nx shtojnë cache dhe ndërtim të shpejtë.
npx
npx ekzekuton një paketë npm pa e instaluar përgjithmonë — p.sh. npx create-vite@latest. Shumë praktike për mjete që i përdor vetëm një herë.
Nullish coalescing (??)
Operatori ?? në JavaScripta ?? b jep b-në vetëm nëse a është null ose undefined. Ndryshe nga ||, s'e zëvendëson 0-n ose "" — prandaj është më i sigurt për vlera rezervë.
Object literals
Objektet në JavaScriptNjë objekt në JavaScript shkruhet me kllapa gjarpër: { emri: "Arta", mosha: 16 }. Vetitë i lexon me pikë (n.emri) ose me kllapa katrore (n["emri"]) kur emri është në një variabël.
Object lookup instead of switch
Objekti në vend të switch-itNë vend të një switch-i të gjatë, shpesh është më e qartë një objekt që lidh çdo rast me vlerën ose funksionin e vet: const ikonat = { shi: "🌧", diell: "☀️" };.
Object.freeze & immutability
Objektet e pandryshueshmeconst s'e bën objektin të pandryshueshëm — vetëm variablën. Object.freeze() e ngrin objektin që të mos i ndryshohen vetitë (por vetëm në nivelin e parë). Shpesh, në vend që ta ndryshosh, krijon një kopje të re me {...obj}.
Object.groupBy
Object.groupBy(vargu, fn) i grupon elementet sipas vlerës që kthen funksioni — p.sh. nxënësit sipas klasës — pa e shkruar vetë me reduce.
Object.keys, values, entries
Metodat e Object-itObject.keys() të jep emrat e vetive të një objekti, Object.values() vlerat, dhe Object.entries() çiftet [çelës, vlerë]. Janë mënyra si kalon me cikël nëpër një objekt, ose e kthen në varg për të përdorur map dhe filter.
Optional chaining (?.)
Optional chaining (?.) të lejon ta lexosh një vlerë thellë brenda një objekti pa u rrëzuar programi nëse një pjesë mungon — në vend të gabimit merr undefined. Me ?? cakton një vlerë rezervë.
package-lock.json
package-lock.json regjistron versionin e saktë të çdo pakete të instaluar, që i gjithë ekipi dhe serveri të marrin saktësisht të njëjtat. Ruaje në Git dhe përdor npm ci në CI.
package.json
package.json është „letërnjoftimi“ i një projekti JavaScript: emri, versioni, paketat që i duhen (dependencies) dhe komandat (scripts) si npm run dev ose npm run build. package-lock.json fiksojnë versionet e sakta.
padStart, padEnd & repeat
padStart(5, "0") e mbush tekstin nga fillimi deri në 5 karaktere ("42" → "00042"); padEnd nga fundi; repeat(3) e përsërit. Shumë praktike për ora, kode dhe tabela në konsolë.
parseInt, Number & toFixed
Konvertimi i numrave në JSÇdo gjë që vjen nga një <input> është tekst, edhe nëse përdoruesi shkruan numër. Me Number() ose parseInt() e kthen në numër, dhe me toFixed(2) e shfaq me dy shifra pas presjes — p.sh. për çmime.
path & __dirname (Node.js)
Moduli path bashkon rrugët e skedarëve saktë në çdo sistem (path.join("a", "b")). __dirname është dosja e skriptit (në ES modules: import.meta.dirname).
performance.now & console.time
Matja e kohës në JSconsole.time("x") dhe console.timeEnd("x") matin sa zgjat një copë kodi; performance.now() jep kohë shumë të saktë. Për faqe, Core Web Vitals (LCP, INP, CLS) matin përvojën reale.
Playwright & Cypress
Playwright dhe Cypress hapin një shfletues të vërtetë dhe testojnë faqen si një përdorues: klikojnë, shkruajnë dhe kontrollojnë çfarë shfaqet. Puppeteer kontrollon Chrome-in për automatizim.
Polyfill
Një polyfill është kod që e shton një veçori të re të JavaScript-it në shfletuesit e vjetër që s'e kanë ende. Kështu mund të përdorësh metoda moderne pa i lënë jashtë përdoruesit me shfletues të vjetër.
POSTing JSON with fetch
Dërgimi i JSON me fetchPër të dërguar të dhëna, fetch() merr method: "POST", header-in Content-Type: application/json dhe body me JSON.stringify(). Kontrollo gjithmonë response.ok.
postMessage & BroadcastChannel
window.postMessage() dërgon mesazhe mes dritareve ose iframe-ve, dhe BroadcastChannel mes skedave të të njëjtës faqe — p.sh. për të dalë nga llogaria në të gjitha skedat njëherësh.
Primitive types in JavaScript
Tipet primitive në JavaScriptJavaScript ka 7 tipe primitive: string, number, bigint, boolean, undefined, null dhe symbol. Gjithçka tjetër (vargje, funksione, data) është object. Primitivët kopjohen me vlerë.
Private fields (#) in JS classes
Fushat private në klasat JSNë klasat e JavaScript-it, një fushë që fillon me # është vërtet private — s'mund ta lexosh nga jashtë klasës. Kështu e mbron të dhënën, p.sh. bilancin e një llogarie.
process (argv, env, exit)
Objekti process të jep informacion për programin: process.argv (argumentet e komandës), process.env (variablat e ambientit) dhe process.exit(1) për ta mbyllur me kod gabimi.
Promise
PremtimPromise-i në JavaScript është një objekt që përfaqëson një rezultat që do të vijë më vonë — ose me sukses, ose me gabim. Me .then() thua çfarë të bëhet kur të vijë rezultati.
Promise chaining (.then, .catch)
Zinxhiri i premtimeveÇdo .then() kthen një promise të ri, kështu që i lidh hapat njërin pas tjetrit; .catch() kap gabimin nga cilido hap, dhe .finally() ekzekutohet gjithmonë. async/await është e njëjta gjë, më e lexueshme.
Promise.all
Promise.all nis disa punë asinkrone njëkohësisht dhe pret derisa të mbarojnë të gjitha. Është shumë më e shpejtë se t'i presësh një nga një. Nëse dështon njëra, dështon e gjitha — për këtë ekziston Promise.allSettled.
Promise.allSettled, race & any
Promise.allSettled() pret të gjitha dhe të tregon cilat patën sukses dhe cilat jo; race() kthehet me të parin që mbaron; any() me të parin që ka sukses.
Props & state
Props dhe stateNë React, props janë të dhënat që një komponent i merr nga prindi — si parametrat e një funksioni, dhe s'i ndryshon vetë. State janë të dhënat që komponenti i mban dhe i ndryshon vetë; sa herë ndryshon state-i, komponenti rishfaqet.
Prototype (JavaScript)
Prototipi në JavaScriptNë JavaScript, çdo objekt ka një „prototip“ — një objekt tjetër nga i cili trashëgon metoda. Kur thërret [1,2].map(), map-i s'është te vargu yt, por te Array.prototype. Edhe class-at e JS-së në të vërtetë punojnë me prototipe nga poshtë.
Proxy & Reflect
Një Proxy mbështjell një objekt dhe kap çdo lexim, shkrim ose fshirje të vetive — Vue-ja e përdor për reaktivitet. Reflect jep versionet „normale“ të këtyre veprimeve.
Pure functions
Funksionet e pastraNjë funksion i pastër jep gjithmonë të njëjtin rezultat për të njëjtat argumente dhe s'ndryshon asgjë jashtë vetes. Testohet lehtë dhe është baza e React-it dhe programimit funksional.
push, pop, shift & unshift
push() shton në fund të vargut, pop() heq nga fundi, unshift() shton në fillim, shift() heq nga fillimi. .length tregon sa elemente ka.
querySelector()
document.querySelector() e gjen elementin e parë në faqe që përputhet me një përzgjedhës CSS — p.sh. "#titulli" ose ".butoni" — që ta lexosh ose ta ndryshosh me JavaScript. querySelectorAll() i gjen të gjithë.
React hooks (useState, useEffect)
Hooks në ReactHooks janë funksionet speciale të React-it që fillojnë me „use“. useState i jep një komponenti memorie (p.sh. një numërues), dhe useEffect ekzekuton kod pasi komponenti shfaqet — p.sh. për të marrë të dhëna nga një API.
React Router
React Router-i i jep një aplikacioni React faqe të ndryshme me adresa të ndryshme (/kreu, /profili) pa ringarkim. Përcakton cilin komponent të shfaqë për secilën adresë.
Regular expressions in JavaScript
Shprehjet e rregullta në JSNë JS, regex-i shkruhet mes / / me flamuj si g (të gjitha), i (pa dallim shkronjash), u (unicode). test() kthen true/false, match() dhe matchAll() gjejnë përputhjet.
replace & replaceAll
replace("a", "b") zëvendëson vetëm të parin; replaceAll() të gjithë. Me regex dhe flamurin g, replace(/a/g, "b") bën të njëjtën gjë.
requestAnimationFrame
requestAnimationFrame() e ekzekuton funksionin tënd pikërisht para se shfletuesi ta vizatojë ekranin — zakonisht 60 herë në sekondë. Është mënyra e duhur për animacione dhe lojëra në canvas, shumë më e lëmuar se setInterval.
Rest parameters (...args)
Parametrat rest...args në fund të parametrave i mbledh të gjitha argumentet e tjera në një varg. Zëvendëson objektin e vjetër arguments dhe punon edhe me arrow functions.
RxJS & observables
RxJS dhe observablesRxJS punon me „observables“ — rrjedha vlerash që vijnë me kohë (klikime, kërkesa, mesazhe). Me operatorë si map, filter dhe debounceTime i përpunon si vargje. Angular e përdor kudo.
Semantic versioning (^ and ~)
Versionimi semantik në npmVersioni 2.5.1 do të thotë MAJOR.MINOR.PATCH. Te package.json, ^2.5.1 lejon çdo 2.x.x më të ri, ~2.5.1 vetëm 2.5.x. Ndryshimi i MAJOR do të thotë që diçka mund të prishet.
Service workers & PWA
Service workers dhe PWANjë service worker është skript që qëndron mes faqes dhe rrjetit: ruan skedarë në cache që faqja të punojë offline dhe merr push notifications. Me një manifest, faqja bëhet PWA që instalohet si aplikacion.
setTimeout & setInterval
setTimeout() e ekzekuton një funksion një herë pasi kalon një kohë e caktuar, ndërsa setInterval() e ekzekuton përsëri e përsëri çdo disa milisekonda — p.sh. për një orë që lëviz ose një numërim mbrapsht.
Shallow vs deep copy (JS)
Kopja e cekët dhe e thellë në JS{...obj} ose [...arr] bëjnë kopje të cekët: niveli i parë është i ri, por objektet brenda janë ende të përbashkëta. Për kopje të plotë përdor structuredClone().
Short-circuit evaluation (&&, ||)
Vlerësimi i shkurtuar&& dhe || s'kthejnë vetëm true/false — kthejnë njërën nga vlerat. a || b jep a-në nëse është truthy, përndryshe b-në (mirë për vlera rezervë). a && b ekzekuton b-në vetëm nëse a është truthy. Për null/undefined, ?? është më i saktë.
slice vs splice
slice(a, b) kthen një kopje të një pjese të vargut pa e prekur origjinalin. splice(i, n) heq (ose shton) elemente direkt në vargun origjinal. Emrat ngjajnë, por sjellja është shumë e ndryshme!
Socket.IO
Socket.IO është libraria më e njohur për komunikim në kohë reale në JavaScript — chat, lojëra multiplayer, njoftime live. Përdor WebSocket-e kur mundet dhe ka zgjidhje rezervë kur jo.
SolidJS, Qwik & Preact
Framework-e të reja si SolidJS dhe Qwik përdorin „signals“ për të përditësuar vetëm pjesën e faqes që ndryshon, pa virtual DOM. Preact është një React shumë i vogël (3 KB).
Spread & rest (...)
Tri pikat ... në JavaScript e „hapin“ një varg ose objekt (spread) — p.sh. për ta kopjuar ose bashkuar — ose mbledhin shumë vlera në një (rest) te parametrat e funksionit.
State management (Redux, Zustand, Context)
Menaxhimi i gjendjesKur shumë komponentë kanë nevojë për të njëjtat të dhëna — p.sh. përdoruesi i kyçur ose shporta — ato ruhen në një „gjendje globale“. React Context, Zustand dhe Redux janë mjetet më të njohura për këtë.
static methods & fields (JS)
Anëtarët statikë në JSNjë metodë static i përket klasës, jo objekteve — e thërret si Math.max() ose Nxenes.krijo(). Përdoret për funksione ndihmëse dhe „fabrika“.
Streams (Node.js)
Rrjedhat në Node.jsStreams e përpunojnë një skedar ose përgjigje copë pas cope, pa e ngarkuar të gjithën në memorie — e domosdoshme për skedarë të mëdhenj ose video.
String methods (JavaScript)
Metodat e tekstit në JSTeksti në JavaScript ka shumë metoda të gatshme: trim() heq hapësirat anash, toLowerCase() e bën me shkronja të vogla, includes() kërkon brenda, split() e ndan në varg, slice() merr një pjesë dhe replaceAll() zëvendëson.
structuredClone (deep copy)
Kopja e thellë në JS{...obj} dhe Object.assign() bëjnë vetëm kopje të cekët — objektet brenda mbeten të përbashkëta. structuredClone(obj) bën kopje të plotë, deri në fund, dhe e njeh edhe Date, Map dhe Set.
Svelte
Svelte-i është një framework për ndërfaqe që e kthen kodin tënd në JavaScript të thjeshtë gjatë ndërtimit, pa virtual DOM. Kodi është i shkurtër dhe i lexueshëm; SvelteKit shton faqe dhe server.
Swapping with destructuring
Ndërrimi i vlerave me destrukturimNë JavaScript ndërron dy vlera pa variabël të përkohshme: [a, b] = [b, a];. Trukë i zakonshëm në algoritme renditjeje.
switch (JavaScript)
switch krahason një vlerë me shumë raste me ===. Mos harro break — përndryshe ekzekutohen edhe rastet e mëposhtme („fall-through“).
Symbol
Symbol() krijon një vlerë unike që s'përplaset kurrë me ndonjë tjetër — përdoret si çelës „i fshehtë“ në objekte. Symbol.iterator i mëson JavaScript-it si ta përshkojë objektin tënd me for...of.
Tagged template literals
Shabllonet me etiketëNjë „tag“ para template literal-it (html`...`, sql`...`) merr pjesët e tekstit dhe vlerat veç e veç — kështu librari si styled-components dhe lit e përpunojnë tekstin në mënyrë të sigurt.
Template literal
Tekst me shabllonTemplate literal është një tekst në JavaScript i shkruar me shenjat ` (backticks), ku vlerat i fut direkt me ${ }. Është njësoj si f-string-u i Python-it.
Temporal dead zone (TDZ)
Zona e vdekur kohoreNjë let ose const ekziston që në fillim të bllokut, por s'mund ta përdorësh para rreshtit ku deklarohet — gabimi „Cannot access 'x' before initialization“. Kjo hapësirë quhet TDZ.
Ternary operator (? :)
Operatori ternarOperatori ternar është një if/else i shkurtër në një rresht: kushti ? vlera nëse po : vlera nëse jo. Ekziston në JavaScript, Java, C dhe shumë gjuhë të tjera.
this
Fjala this në JavaScript i referohet objektit që po e thërret funksionin. Brenda një metode të objektit, this është vetë objekti. Është ndër gjërat më ngatërruese për fillestarët, sepse vlera e tij varet nga mënyra si thirret funksioni.
Three.js
Three.js është libraria më e njohur për grafika 3D në shfletues: kamera, drita, objekte 3D dhe animacione, të gjitha me JavaScript dhe WebGL. Përdoret për lojëra, vizualizime dhe faqe interaktive.
Timeouts for fetch & promises
Afati kohor për kërkesatfetch() s'ka afat kohor si parazgjedhje dhe mund të presë përgjithmonë. Me AbortSignal.timeout(5000) e anulon pas 5 sekondash.
toFixed & number formatting
Formatimi i numrave në JStoFixed(2) e rrumbullakos numrin në dy shifra pas presjes (si tekst). Për formatim sipas vendit (1.234,50 €) përdor toLocaleString("sq-AL") ose Intl.NumberFormat.
Top-level await
Në modulet ES mund të shkruash await direkt në nivelin kryesor, pa e futur në një funksion async — p.sh. për të ngarkuar konfigurimin para se të nisë pjesa tjetër.
toSorted, toReversed, with
Metodat e reja pa ndryshim të vargutsort() dhe reverse() e ndryshojnë vargun origjinal. Versionet e reja toSorted(), toReversed(), toSpliced() dhe with() kthejnë një varg të ri — ideale për React.
Tree shaking
Tree shaking është kur bundler-i heq kodin që s'e përdor askush — p.sh. funksionet e një librarie që s'i importove. Punon mirë vetëm me ES modules (import/export).
try...catch
try...catch e kap një gabim në JavaScript që programi të mos rrëzohet: kodi i rrezikshëm futet te try, dhe nëse diçka shkon keq, ekzekutohet catch. Me throw mund ta krijosh vetë një gabim.
Type coercion
Konvertim automatik i tipitType coercion është kur JavaScript-i e ndryshon vetë tipin e një vlere pa ta kërkuar ti — p.sh. "5" + 1 jep "51" (tekst), por "5" - 1 jep 4 (numër). Është shkaku i shumë bug-eve të çuditshme.
Typed arrays & ArrayBuffer
Vargjet e tipizuaraUint8Array, Float32Array dhe të ngjashmet ruajnë numra binarë në memorie të vazhdueshme — të shpejta për imazhe, audio, WebGL dhe WebAssembly.
typeof
typeof të tregon çfarë tipi ka një vlerë në JavaScript: "number", "string", "boolean", "object", "undefined"… Është i dobishëm kur bën debug ose kur kontrollon çfarë ke marrë nga një formular.
undefined vs null
Në JavaScript ka dy lloje „asgjëje“: undefined do të thotë që një variabël ekziston, por s'i është dhënë ende vlerë, ndërsa null është një „bosh“ që e vendos ti qëllimisht. Të dyja kontrollohen shpesh para se ta përdorësh një vlerë.
URL & URLSearchParams
new URL() e ndan një adresë në pjesë (host, path, query), dhe URLSearchParams lexon e shkruan parametrat ?q=...&faqe=2 pa i ndarë me dorë.
Using WebAssembly from JS
WebAssembly nga JavaScriptJavaScript mund të ngarkojë module WebAssembly (të shkruara në Rust, C++ ose Go) dhe të thërrasë funksionet e tyre — për pjesët që duhet të jenë shumë të shpejta, si përpunim imazhesh.
Value vs reference (JS)
Vlera dhe referenca në JSKur kopjon një numër, merr kopje të re. Kur kopjon një objekt ose varg, kopjon vetëm referencën — të dyja variablat tregojnë te i njëjti objekt, dhe ndryshimi te njëra shihet te tjetra.
Virtual DOM
Virtual DOM-i është një kopje e lehtë e faqes që React-i (dhe Vue-ja) e mban në memorie. Kur ndryshon diçka, e krahason kopjen e re me të vjetrën dhe ndryshon në faqen e vërtetë vetëm pjesët që u ndryshuan — gjë që është më e shpejtë.
Vite (bundler)
Vite-i është mjeti më i njohur sot për të nisur dhe ndërtuar projekte frontend: hap një server zhvillimi që rifreskohet menjëherë kur ndryshon kodin, dhe në fund i paketon të gjithë skedarët në pak skedarë të vegjël e të shpejtë për publikim.
Vue.js
Vue-ja është një framework JavaScript për ndërtimin e ndërfaqeve, i njohur si i lehtë për fillestarët: e mban bashkë HTML-në, CSS-në dhe JavaScript-in e një komponenti në një skedar të vetëm.
WeakMap, WeakSet & WeakRef
WeakMap mban çelësa objektesh pa i penguar ata të fshihen nga garbage collector-i. I dobishëm për të ruajtur të dhëna shtesë për objekte (p.sh. elemente DOM) pa shkaktuar memory leak.
Web Components (custom elements)
Komponentët uebWeb Components të lejojnë të krijosh etiketat e tua HTML — si <karta-termi> — me JavaScript të pastër, pa framework. Shadow DOM i mban stilet e tyre të ndara nga pjesa tjetër e faqes.
Web Workers
JavaScript-i në shfletues ka një thread kryesor; llogaritjet e rënda e ngrijnë faqen. Një Web Worker ekzekuton kod në një thread tjetër dhe komunikon me postMessage().
WebSocket (browser API)
WebSocket në shfletuesnew WebSocket("wss://...") hap një lidhje të vazhdueshme me serverin; mesazhet vijnë me onmessage dhe dërgohen me send(). Ideale për chat dhe lojëra online.
window & document
Objektet window dhe documentNë shfletues, window është objekti më i madh: dritarja me gjithçka brenda — location (adresa), localStorage, alert(), setTimeout(). document është faqja HTML brenda saj, nga ku i kap elementet. Në Node.js, këto s'ekzistojnë.
window.location
window.location të tregon adresën aktuale dhe të lejon ta ndryshosh: location.href = "/hyrje" të çon në faqe tjetër, location.reload() e rifreskon.
XSS & innerHTML
XSS dhe innerHTMLPo vendose tekst nga përdoruesi me innerHTML, një sulmues mund të fusë <script> ose <img onerror> dhe të ekzekutojë kod te vizitorët e tjerë. Përdor textContent, ose pastroje me DOMPurify.